Identity area
Reference code
Title
Date(s)
- 1949 (Creation)
Level of description
Subfile
Extent and medium
Ο υποφάκελος περιλαμβάνει πρωτότυπα τεχνικά σχέδια μεγάλων διαστάσεων (κυρίως 60×90 εκ. και άνω), με σχέδια τομών, κατόψεων, όψεων και θεμελιώσεων λιμενικών έργων. Τα τεκμήρια είναι σχεδιασμένα με μελάνι σε χαρτί σχεδίου, ραπιδογράφο ή μελανότυπο. Τα περισσότερα φέρουν υπογραφές, σφραγίδες έγκρισης, και παρατηρούνται πτυχώσεις, κιτρινίσματα ή φθορές λόγω παλαιότητας.
Context area
Name of creator
Name of creator
Name of creator
Repository
Archival history
Immediate source of acquisition or transfer
Content and structure area
Scope and content
Ο υποφάκελος περιλαμβάνει πλήθος τεχνικών σχεδίων που συντάχθηκαν από τη Διεύθυνση Λιμενικών Έργων του Υπουργείου Δημοσίων Έργων και την Τεχνική Υπηρεσία του Λιμενικού Ταμείου Θεσσαλονίκης το έτος 1949, στο πλαίσιο ευρύτερου σχεδίου αποκατάστασης και εκσυγχρονισμού των λιμενικών υποδομών της Θεσσαλονίκης. Η μελέτη αποσκοπούσε στην επισκευή και ενίσχυση των φθαρμένων λιμενικών κατασκευών του Α’ Προβλήτα, κυρίως των κρηπιδωμάτων Β, Γ, Δ και Ε, καθώς και στην αποτύπωση και τεκμηρίωση της υφιστάμενης κατάστασης των λιθόδμητων και σκυροδετημένων μετώπων του προβλήτα.
Τα σχέδια καλύπτουν:
-
Αποτύπωση των φθορών και ζημιών στα κρηπιδώματα, με αριθμημένες αναφορές σε περιοχές αποκόλλησης λιθοπλινθοδομής, καθιζήσεις, ερπυσμούς, απορρυθμίσεις θεμελίωσης και παραμορφώσεις της στέψης. Οι φθορές αποδίδονται με γραμμικά σύμβολα και σημειώνονται επεξηγηματικά με αριθμητικές ενδείξεις.
-
Τομές αποκατάστασης και ενίσχυσης, οι οποίες δείχνουν νέες θεμελιώσεις, εγκιβωτισμούς με ογκόλιθους και λιθοπλίνθους, κατασκευή φρεατίων, την εισαγωγή σιδηρών ελκυστήρων (tie-rods) για την αντιστήριξη των τοίχων και τη χρήση σκυροδέματος ως ενίσχυση ή πλήρωση υποδομών.
-
Κατόψεις και διαμήκεις τομές των κρηπιδωμάτων, όπου παρατίθενται αναλυτικά οι ενότητες του έργου, οι μήτρες λιθοπλινθοδομής, οι εσχάρες αποστράγγισης και οι αρμοί διαστολής, με πλήρη γεωμετρική απεικόνιση και αναφορά στις στάθμες εδάφους, θεμελίωσης και θαλάσσιας επιφάνειας.
-
Τομές αποχετεύσεων και φρεατίων, με αποτύπωση των σωληνώσεων, των επικλίσεων και της σύνδεσης με τα δίκτυα του προβλήτα. Περιλαμβάνονται σχέδια για την αποστράγγιση ομβρίων υδάτων και των ακαθάρτων σε θαλάσσιους αποδέκτες.
-
Γενικά σχέδια χωροθέτησης και παραλλαγών διαμόρφωσης της κεντρικής και τρίτης νηοδοχής, τα οποία δείχνουν εναλλακτικές επεκτάσεις του λιμένα, πιθανώς στο πλαίσιο διερεύνησης χρηματοδότησης από διεθνείς αποστολές (AMAG).
-
Κατασκευαστικές λεπτομέρειες, όπως η διάστρωση της άνω επιφάνειας (decking) των κρηπιδωμάτων, οι συνδέσεις μεταξύ των τμημάτων, η επένδυση των πρανών με λιθορριπές, και η τοποθέτηση αγκυρίων ή αρμών.
-
Πλαίσια εγκρίσεων και σφραγίδων, ιδίως από την AMAG (American Mission for Aid to Greece) και την Τεχνική Υπηρεσία, τα οποία επιβεβαιώνουν την ένταξη της μελέτης στο πρόγραμμα μεταπολεμικής τεχνικής ανασυγκρότησης με αμερικανική εποπτεία.
Η δομή του υποφακέλου είναι θεματικά οργανωμένη ανά είδος έργου ή τμήμα του προβλήτα (π.χ. σχέδια για το κρηπίδωμα Δ, τομές επισκευών, αποχετεύσεις, επιφάνειες πλακόστρωσης). Οι τίτλοι των σχεδίων είναι κατά κανόνα δίγλωσσοι (ελληνικά–αγγλικά), ενώ ορισμένα τεκμήρια φέρουν χειρόγραφες σημειώσεις από μηχανικούς ή επιβλέποντες της εποχής. Ορισμένα σχέδια συνοδεύονται από αριθμημένα παραρτήματα ή πίνακες μετρήσεων ζημιών.
Η τεκμηρίωση του υποφακέλου είναι ιδιαίτερης ιστορικής και τεχνικής σημασίας, καθώς τεκμηριώνει την κρίσιμη φάση μετάβασης από τις προπολεμικές κατασκευές του λιμανιού προς τις πρώτες οργανωμένες παρεμβάσεις μεταπολεμικής λιμενικής ανασυγκρότησης με χρήση σύγχρονων υλικών (οπλισμένο σκυρόδεμα, ελκυστήρες, μεταλλικά στοιχεία) και διεθνών τεχνικών πρωτοκόλλων.
Appraisal, destruction and scheduling
Accruals
System of arrangement
Conditions of access and use area
Conditions governing access
Η πρόσβαση στα πρωτότυπα τεκμήρια είναι περιορισμένη λόγω της ευαισθησίας και εύθραυστης κατάστασης του υλικού. Επιτρέπεται μόνο κατόπιν έγκρισης του Υπεύθυνου του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε. και υπό την επίβλεψη αρχειονόμου. Συνιστάται η χρήση των διαθέσιμων ψηφιακών αντιγράφων υψηλής ανάλυσης.
Conditions governing reproduction
Η αναπαραγωγή των τεκμηρίων (ψηφιακή ή αναλογική) επιτρέπεται μόνο για ερευνητικούς και μη εμπορικούς σκοπούς, με αναφορά στην προέλευση: Ιστορικό Αρχείο ΟΛΘ Α.Ε..
Language of material
- English
- Greek
Script of material
- Greek
- Latin
Language and script notes
Τα τεκμήρια είναι συντεταγμένα κυρίως στην ελληνική γλώσσα, με μηχανική γραφή και χειρόγραφες επεμβάσεις (μελάνι, μολύβι) από τεχνικούς και μηχανικούς της εποχής. Ορισμένα σχέδια φέρουν δίγλωσσες επιγραφές στα ελληνικά και αγγλικά, κυρίως σε τεκμήρια που συντάχθηκαν ή εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας με την AMAG (American Mission for Aid to Greece). Τα αγγλικά κείμενα ακολουθούν τεχνική ορολογία της περιόδου και συντάσσονται με δακτυλογραφημένες ή στοιχειοθετημένες ενδείξεις.
Physical characteristics and technical requirements
Ο υποφάκελος περιλαμβάνει πρωτότυπα τεχνικά σχέδια μεγάλων διαστάσεων, κυμαινόμενων από 60×90 εκ. έως 70×110 εκ., σχεδιασμένα κυρίως σε χαρτί σχεδίου τύπου ραπιδογράφου ή σε διαφανές χαρτί (καλκ). Ορισμένα σχέδια είναι αποτυπωμένα σε μελανότυπο ή φωτοαναπαραγωγή, με έντονο μαύρο ή μπλε φόντο. Η πλειοψηφία των σχεδίων είναι μονής όψης και φέρει:
προτυποποιημένο πλαίσιο τίτλου με ένδειξη του δημιουργού, της υπηρεσίας, του τίτλου έργου, του αριθμού σχεδίου και της ημερομηνίας σχεδίασης ή έγκρισης·
χειρόγραφες ή δακτυλογραφημένες ενδείξεις με μελάνι, μολύβι ή σινική μελάνη·
σφραγίδες έγκρισης από την Τεχνική Υπηρεσία και την AMAG·
σημειώσεις ελέγχου, μερικές φορές στα αγγλικά, ιδίως σε τεκμήρια που εντάσσονται σε φάσεις εξωτερικής τεχνικής εποπτείας.Η κατάσταση διατήρησης των τεκμηρίων παρουσιάζει φυσιολογικές φθορές λόγω παλαιότητας, όπως:
πτυχωμένα άκρα,
κιτρινίσματα,
ελαφρές σχισμές ή φθορές σε σημεία αναδίπλωσης,
εντοπισμένη εύθραυστη υφή σε σχέδια επί διαφανούς υποστρώματος.
Για την πρόσβαση και μελέτη των τεκμηρίων συνιστάται η χρήση ψηφιακών αντιγράφων υψηλής ανάλυσης (600 dpi και άνω) ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω φθορά των πρωτοτύπων. Η αποθήκευση και έκθεση απαιτεί επίπεδη τοποθέτηση σε χάρτινους ή μουσειακούς φακέλους μεγάλου μεγέθους, σε συνθήκες ελεγχόμενης υγρασίας και θερμοκρασίας (18–20°C, σχετική υγρασία 45–55%).
Finding aids
Allied materials area
Existence and location of originals
Τα πρωτότυπα τεχνικά σχέδια φυλάσσονται στο Ιστορικό Αρχείο ΟΛΘ Α.Ε., εντός του φακέλου με τίτλο «Μελέτη Λιμενικών Έργων – Πρωτότυπος Φάκελος», στο σύνολο των φακέλων του αρχείου της Τεχνικής Υπηρεσίας του πρώην Λιμενικού Ταμείου Θεσσαλονίκης
Existence and location of copies
Ψηφιακά αντίγραφα υψηλής ανάλυσης των πρωτότυπων τεχνικών σχεδίων φυλάσσονται στο ψηφιακό αποθετήριο του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε., σε μορφή αρχείων τύπου TIFF και JPEG, με ανάλυση 600 dpi. Τα αντίγραφα είναι διαθέσιμα για ερευνητική χρήση, κατόπιν αιτήματος, και διατίθενται σε σταθμό μελέτης εντός του Αρχείου ή αποστέλλονται σε ψηφιακή μορφή σύμφωνα με την πολιτική πρόσβασης και αναπαραγωγής του φορέα.
Related units of description
Notes area
Note
Ο υποφάκελος αποτελεί τμήμα του τεχνικού αρχείου του πρώην Λιμενικού Ταμείου Θεσσαλονίκης, το οποίο εντάχθηκε διοικητικά στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ Α.Ε.) μετά τη μετονομασία και θεσμική αναδιοργάνωση του φορέα το 1970. Τα τεκμήρια του φακέλου τεκμηριώνουν με πληρότητα τη μετάβαση της λιμενικής τεχνικής υπηρεσίας από τις προπολεμικές λιθόκτιστες κατασκευές σε σύγχρονες επεμβάσεις ενίσχυσης με χρήση οπλισμένου σκυροδέματος και μεταλλικών ελκυστήρων, στο πλαίσιο της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης της χώρας.
Τα σχέδια που φέρουν σφραγίδες της AMAG (American Mission for Aid to Greece) αποτελούν τεκμήρια διεθνούς τεχνικής συνεργασίας, εντασσόμενα στο πρόγραμμα αμερικανικής βοήθειας που υλοποιήθηκε την περίοδο 1948–1952. Σε ορισμένα σχέδια απαντώνται χειρόγραφες επεμβάσεις από Έλληνες και Αμερικανούς τεχνικούς, οι οποίες αποτελούν σημαντικά ίχνη της διαπραγμάτευσης τεχνικών λύσεων επί τόπου.
Τα τεκμήρια χρήζουν συντήρησης, τεκμηρίωσης σε επίπεδο σχεδίου και περαιτέρω ψηφιακής επεξεργασίας για λόγους διατήρησης, τεχνικής μελέτης και ιστορικής έρευνας. Αποτελούν κρίσιμο υλικό για την ιστορία των δημόσιων έργων, της λιμενικής μηχανικής και της οικονομικής ανασυγκρότησης της Θεσσαλονίκης μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Alternative identifier(s)
Access points
Place access points
- Λιμάνι Θεσσαλονίκης » Πρώτη Προβλήτα ή Ανατολικός Λιμένας ή Λιμένας Ελευθέρων » Κρηπίδωμα 1 (Α-Β)
- Λιμάνι Θεσσαλονίκης » Πρώτη Προβλήτα ή Ανατολικός Λιμένας ή Λιμένας Ελευθέρων » Κρηπίδωμα 2 (Β-Γ)
- Λιμάνι Θεσσαλονίκης » Πρώτη Προβλήτα ή Ανατολικός Λιμένας ή Λιμένας Ελευθέρων » Κρηπίδωμα 3 (Γ-Δ)
- Λιμάνι Θεσσαλονίκης » Κρηπίδωμα 4-8 (Δ-Ε)
- Λιμάνι Θεσσαλονίκης » Τέταρτη Προβλήτα ή λιμήν Μπέξιναρ » Κρηπίδωμα 15 (Λ-Μ) ή τρίτη νηοδοχή.
- Λιμάνι Θεσσαλονίκης » Τρίτη Προβλήτα ή Προβλήτα Λάγκασάιρ ή Δυτικός Λιμένας » Κρηπίδωμα 11 (Η-Θ) ή δεύτερη νηοδοχή λιμένα
Name access points
- American Mission for Aid to Greece (AMAG) (Subject)
- Υπουργείο Δημοσίων Έργων (Subject)
Genre access points
Description control area
Description identifier
Institution identifier
Rules and/or conventions used
Η περιγραφή ακολουθεί το Διεθνές Πρότυπο Αρχειακής Περιγραφής (ISAD(G), 2η έκδοση, 2000)
Status
Final
Level of detail
Partial
Dates of creation revision deletion
Ημερομηνία περιγραφής: 2025-06-23
Language(s)
- Greek
Script(s)
- Greek
Sources
Archivist's note
Κώστας Παλούκης, Υπεύθυνος Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε.