Subseries FLM.05 - Ατομικοί φάκελοι παλαιών λιμενεργατών διαφόρων ειδικοτήτων

Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει το επάγγελμα των φορτοεκφορτωτών κλειστό, ελέγχοντας τόσο τον αριθμό όσο και τον συντεχνιακό χαρακτήρα του. Για το λόγο αυτό, απαγορεύεται η εργασία σε εργάτες που δεν διαθέτουν άδεια άσκησης του επαγγέλματος του φορτοεκφορτωτού, δηλαδή κατόχους βιβλιαρίου επαγγελματικής ταυτότητας. Ήταν αναγκαίο να δημιουργηθεί ένας κρατικός φορέας που θα διαφυλάσσει τις ροές και θα ρυθμίζει τον χαρακτήρα του επαγγέλματος, ώστε να διατηρηθούν επίπεδα ποιότητας. Ταυτόχρονα, αυτός ο φορέας θα μπορούσε να ενσωματώσει την παραδοσιακή πατερναλιστική λειτουργία των συντεχνιαζόντων επαγγελμάτων σε ένα ευρύ κρατικό πελατειακό δίκτυο.

Με δύο νομοθετικά διατάγματα, πρώτα το 1928 και έπειτα το 1931, ρυθμίζονται οι φορτοεκφορτωτικές εργασίες σε όλα τα λιμάνια του κράτους. Σε κάθε λιμάνι συγκροτείται Επιτροπή Ρύθμισης των Φορτοεκφορτωτών, η οποία υπάγεται στη Διεύθυνση Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Η Επιτροπή Ρύθμισης Λιμένος Θεσσαλονίκης λειτουργεί βάσει του Νόμου 3459 της 1928-03-28, ο οποίος υπερισχύει της προηγούμενης νομοθεσίας.

Παράλληλα, ιδρύεται το Γραφείο Εργασίας Λιμένος, το οποίο υπάγεται στην ΕΡΦΛ. Συγκεκριμένα, με βάση το ΠΔ της 1932-02-08, συνιστάται στη Θεσσαλονίκη το Γραφείο Εργασίας Λιμένος, το οποίο υπάγεται στην Επιτροπή Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Λιμένος Θεσσαλονίκης ως βοηθητική υπηρεσία. Οι δύο αυτοί θεσμοί αναλαμβάνουν να ρυθμίζουν τα τιμολόγια και να παραχωρούν τις άδειες στις εργολαβικές ομάδες.

Σύμφωνα με τον Νόμο 3459 και τον Νόμο 5167 της 1931-07-21, ως «φορτοεκφορτωτές» νοούνται τα πρόσωπα που προσλαμβάνονται με μισθό, ημερομίσθιο ή αμοιβή κατά μονάδα εργασίας από τους εργολάβους φορτοεκφορτώσεων, τους πρακτόρους εμπορικών ατμόπλοιων ή από κάθε φορτωτή για να διενεργήσουν μεταφορές, φορτώσεις/εκφορτώσεις, παραδόσεις/παραλαβές εμπορευμάτων ή διαφόρων άλλων ειδών στις προκυμαίες, αποθήκες, εργοστάσια ή καταστήματα πάνω σε ή προερχόμενα από φορτηγίδες και πλοία.

Σύμφωνα με το Νομοθετικό Διάταγμα της 1926-03-17, το οποίο κυρώνεται το 1928, στις φορτοεκφορτώσεις εμπορευμάτων στα διάφορα λιμάνια του Κράτους απαγορεύεται η εργασία στους εργάτες που δεν διαθέτουν άδεια άσκησης του επαγγέλματος του φορτοεκφορτωτή. Κατά την εκκαθάριση των ήδη υπαρχόντων εργατών φορτοεκφορτώσεων, προτιμώνται μέχρι τη συμπλήρωση του ανώτερου προσδιορισμένου ορίου αριθμού εργατών οι εξής κατηγορίες:

α) Οι στρατολογικώς εν τάξει Έλληνες υπήκοοι,

β) Οι άγοντες ηλικίας άνω των 18 ετών,

γ) Όσοι αποδεικνύουν ότι ασκούσαν το επάγγελμα του φορτοεκφορτωτή πριν από την 1925-01-01,

δ) Όσοι δεν ασκούν άλλο επάγγελμα ή δεν γνωρίζουν άλλη τέχνη ή δεν έχουν ατομική περιουσία,

ε) Όσοι δεν έχουν σωματική ή πνευματική βλάβη ή ανικανότητα η οποία καθιστά δυσχερή ή επικίνδυνη για αυτούς την εξάσκηση του επαγγέλματος του φορτοεκφορτωτή,

στ) Όσοι έχουν καταδικαστεί για παράβαση του άρθρου 22 του Ποινικού Νόμου.

Αργότερα, σύμφωνα με τον Νόμο 1254 της 1949-10-31, ισχύουν οι δύο πρώτες προϋποθέσεις, αλλά σε σχέση με τη δεύτερη προϋπόθεση το συγκεκριμένο όριο ηλικίας δεν ισχύει για όσους εφοδιάστηκαν βιβλιάριο επαγγελματικής ταυτότητας με βάση τις διατάξεις του Νόμου 5167 της 1932. Προστίθενται οι εξής προϋποθέσεις:

γ) Να είναι σωματικώς ικανοί προς εργασία, βάσει βεβαίωσης ιατρού του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή άλλης δημόσιας αρχής,

δ) Να μην έχουν καταδικαστεί για αδικήματα που επισύρουν τις κυρώσεις των άρθρων 22 και 24 του Ποινικού Νόμου,

ε) Να μην ασκούν έτερον κύριο επάγγελμα και να μην κκέκτηνται επαρκή ατομική περιουσία,

στ) Να είναι εφοδιασμένοι δια του κατά νόμον πιστοποιητικού νομιμοφροσύνης.

Σύμφωνα με το Νομοθετικό Διάταγμα της 1926-03-17, όποιος επιθυμεί να ασκεί το επάγγελμα του εργολάβου φορτοεκφορτώσεων υποβάλλει σχετική δήλωση στο αρμόδιο Λιμεναρχείο και λαμβάνει δελτίο ταυτότητας του οποίου ο τύπος καθορίζεται από το Λιμεναρχείο. Στη Θεσσαλονίκη, η δήλωση υποβάλλεται στον επόπτη ή επιθεωρητή εργασίας, ενώ το δελτίο προσυπογράφεται από το Λιμεναρχείο.

Με βάση τον Νόμο 1473 της 1950-08-07,

Με τον Νόμο 5344 της 1932-03-26, καθορίζεται ο αριθμός και οι φορτηγίδες που επιτρέπεται να εργαστούν στο λιμάνι, ενώ απαγορεύεται η εγγραφή νέων ή η μετεγγραφή από άλλο λιμάνι. Με άλλο νόμο, η ΕΖΘ αποκτά το δικαίωμα να ρυθμίζει και να διενεργεί εποπτεία της φορτοεκφόρτωσης και της διαμετακίνησης.

Η Επιτροπή Ρύθμισης των Φορτοεκφορτώσεων του 1934 εισηγείται και με απόφαση του γενικού Διοικητή Μακεδονίας ότι η φορτοεκφόρτωση όλων των γενικών εμπορευμάτων ανατίθεται στους εργάτες φορτοεκφορτωτές του Ελεύθερου Λιμανιού, απαγορεύοντας την ανάμιξη άλλων ξένων προσώπων. Μόνο σε περίπτωση παραμονής των εμπορευμάτων πάνω από μία εβδομάδα μπορεί να διενεργηθεί η φορτοεκφόρτωση από τους εργάτες της Κομιστικής Υπηρεσίας της ΕΖΘ, πλην των σιτηρών, τα οποία ανεξαρτήτως χρονολογίας εισόδου θα φορτώνονται από τους φορτοεκφορτωτές του Ελεύθερου Λιμανιού.

Η ΕΡΦΛΘ διαθέτει τη δική της Επιτροπεία, αποτελούμενη από 8 μέλη, στελέχη του κράτους, του εμπορικού κόσμου και δύο εκπροσώπους των λιμενεργατών. Οι δύο πρώτοι εκπρόσωποι των λιμενεργατών ήταν οι Γεώργιος Αφεντούλης και Ιωάννης Μπούρας. Ο Γιακώβ Μόλχο εκπροσώπησε το Εμπορικό Επιμελητήριο και ο Ηλίας Βρετάκος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου (Μακεδονία, 1933-01-03). Διευθυντής του Γραφείου Εργασίας Λιμένος και πρόεδρος της επιτροπείας της ΕΡΦΛΘ αναλαμβάνει ο εκάστοτε λιμενάρχης. Πρώτος διευθυντής και πρόεδρος της επιτροπείας ανέλαβε ο επιλιμενάρχης Αθανάσιος Τσεμπερόπουλος (Μακεδονία, 1934-05-18). Νέος πρόεδρος της ΕΡΦΛΘ και διευθυντής του Γραφείου Ευρέσεως Εργασίας Λιμένος Θεσσαλονίκης ανέλαβε στις αρχές του 1935 ο νέος επιλιμενάρχης Αναστάσιος Μιχόπουλος, ο οποίος από τον 1935-04 ανέλαβε και την προεδρία του ΛΤΘ.

Η σύσταση της ΕΡΦΛΘ σήμαινε περιορισμό των φορτοεκφορτωτών, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να αποζημιώσει όσους δεν θα συνέχιζαν να εργάζονται. Για την κάλυψη της αποζημίωσης, τον 1934-07 η ΕΡΦΛΘ ζήτησε δάνειο από το ΛΤΘ. Τελικά, το Ταμείο Πρόνοιας Υπαλλήλων ΕΖΘ δέχτηκε να παρέχει δάνειο υπό την εγγύηση του ΛΤΘ.

Το 1970, η Ελευθέρα Ζώνη και Λιμένας Θεσσαλονίκης μετονομάζεται σε Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, δεν πρόκειται για απλή μετονομασία, αλλά για την ολοκλήρωση μιας πορείας «εκσυγχρονιστικής» θεσμικής μετεξέλιξης της οργάνωσης της λιμενικής εργασίας, γεγονός που καθιστά την ίδρυση του νέου οργανισμού τομή. Η δεύτερη σημαντική διάταξη είναι η κατάργηση της Επιτροπής Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Λιμένος Θεσσαλονίκης και η μεταβίβαση όλων των αρμοδιοτήτων της, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, όπως και ειδικών λογαριασμών στον ΟΛΘ. Εξαιρείται μόνο η διαιτητική επίλυση διαφορών που προκαλείται από την εφαρμογή ή ερμηνεία των τιμολογίων και κανονισμών του οργανισμού. Το έργο αυτό αναλαμβάνει συγκεκριμένη Επιτροπή Διαιτησίας. Ο οργανισμός αναλαμβάνει τη διαχείριση όλων των πόρων από τις εισπράξεις υπέρ των φορτοεκφορτωτών, αρχιεργατών και σημειωτών, καθώς και τις υποχρεώσεις καταβολής δώρων εορτών και επιδόματος άδειας προς αυτούς. Ως εκ τούτου, το προσωπικό της ΕΡΦΛΘ μεταβιβάζεται στον ΟΛΘ.

Με το Ν.Δ 449/1970 και το Διάταγμα 1955/12/3, λειτουργεί η Α΄ Διεύθυνση Διοικητικού ΟΛΘ. Στη Διεύθυνση προΐσταται Διευθυντής με βαθμό 3ο ή 2ο. Με το ΠΔ 197/9.5.1988 η Διεύθυνση Διοικητικών Υπηρεσιών μετονομάζεται σε Διεύθυνση Διοικητικού.