Παπαδόπουλος Ιωάννης (λιμενικός)
Ο Ιωάννης Παπαδόπουλος του Αθανασίου ήταν ανώτερος αξιωματικός του λιμενικού σώματος. Διετέλεσε μέλος της επιτροπείας ΕΖΘ και ΛΤΘ. Με το βαθμό του Ανθυποπλοίαρχου θα αναλάβει Προξενικός Λιμενάρχης στο Λίβερπουλ.
Ο Αλέξανδρος Σακελλαρίου (1 Ιανουαρίου 1887 – 7 Ιουλίου 1982) ήταν Έλληνας ναύαρχος και πολιτικός, αρχηγός του Βασιλικού Ναυτικού την περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Την 1η Ιουλίου 1947 του απονεμήθηκε το ανώτατο ελληνικό πολεμικό παράσημο, ο Σταυρός Ταξιαρχών του Αριστείου Ανδρείας, σε ένδειξη αναγνώρισης του ρόλου του κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Γεννήθηκε στη Μάνδρα Αττικής. Εισήχθη στη Ναυτική Ακαδημία το 1902 και αποφοίτησε από εκεί το 1906. Υπηρέτησε στο Βασιλικό Ναυτικό κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Το 1918 εκδιώχθηκε από το Ναυτικό εξαιτίας της αρνητικής του στάσης απέναντι στους βενιζελικούς κατά τον Εθνικό Διχασμό. Όπως έγινε με πολλούς άλλους βασιλόφρονες αξιωματικούς, κατατάχθηκε ξανά στο Ναυτικό τη δεκαετία του 1920. Το Μάρτιο του 1935, έχοντας φτάσει πλέον στο βαθμό του Αντιναυάρχου, ήταν διοικητής των ναυτικών δυνάμεων που εστάλησαν με σκοπό την καταστολή της απόπειρας πραξικοπήματος από βενιζελικούς αξιωματικούς. Μετά την καταστολή του πραξικοπήματος, υπηρέτησε ως πρόεδρος του Στρατοδικείου που δίκασε τους στασιαστές αξιωματικούς και εν συνεχεία προήχθη σε αρχηγό της Διοίκησης του Στόλου. Από τη θέση αυτή διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο κατά το κίνημα του Κονδύλη τον Οκτώβριο του 1935, που είχε ως αποτέλεσμα την κατάργηση της Δεύτερης Ελληνικής Δημοκρατίας. Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο ο Σακελλαρίου παρέμεινε στο αξίωμά του. Έπειτα από την αυτοκτονία του πρωθυπουργού Κορυζή στις 18 Απριλίου 1941, στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, ο Σακελλαρίου διορίστηκε από το Βασιλιά Γεώργιο Β΄ ως υπουργός Ναυτικών και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, με τον Εμμανουήλ Τσουδερό να αναλαμβάνει καθήκοντα πρωθυπουργού (στις 20 Απριλίου).[Συνετέλεσε στη διαφυγή του ελληνικού στόλου στην Αίγυπτο στον απόηχο της γερμανικής προέλασης και των ηττών του ελληνικού στόλου. Στο Κάιρο σχηματίστηκε κυβέρνηση σε εξορία που παρέμεινε ως το 1944. Ο Σακελλαρίου παραιτήθηκε από τις κυβερνητικές του θέσεις στις 2 Μαΐου 1942, ωστόσο παρέμεινε επικεφαλής του Ελληνικού Ναυτικού κατά τον πόλεμο.
Έπειτα από την απελευθέρωση, το 1946 ο Σακελλαρίου κατήλθε ως υποψήφιος στις εκλογές του 1946 και κέρδισε την έδρα της Αττικοβοιωτίας. Στις 29 Ιουλίου 1947 διορίστηκε υπουργός Ανεφοδιασμού και υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη. Στην επόμενη κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη έγινε ξανά υπουργός Ναυτικών (ως τις 18 Νοεμβρίου 1948). Στην κυβέρνηση του Πλαστήρα, ο Σακελλαρίου διορίστηκε υπουργός Εθνικής Άμυνας το 1951. Στο αξίωμα αυτό παρέμεινε ως την παραίτησή του, στις 31 Μαρτίου 1952. Απεβίωσε το 1982.
Τον Σεπτέμβριο του 1926, ο Αλέξανδρος Σακελαρίου θα αναλάβει το καθήκον της εκπροσώπησης του Λιμεναρχείου στην Επιτροπεία της ΕΖΘ μετά την αποχώρηση του Δημητρίου Λούντρα. Τον Οκτώβριο όμως θα αποχωρήσει λόγω του μονίμου διορισμού του στη Διοίκηση της ναυτικής Αμυντικής Διοίκησης περιοχής Θεσσαλονίκης. Θα τον αντικαταστήσει ο Μιλτιάδης Χριστοφής στις 29 Οκτωβρίου 1926.
Ο Διονύσιος Σαρατζόπουλος ήταν ανώτερος αξιωματικός του λιμενικού σώματος. Την περίοδο 1923-1925 διετέλεσε λιμενάρχης στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Θεσσαλονίκης. Με την ιδιότητα του Λιμενάρχη ο Διονύσιος Σαρατζόπουλος συμμετείχε στην Επιτροπεία της ΕΖΘ στις 23 Απριλίου 1923 στην εναρκτήρια συνεδρίαση για την Πρώτη Περίοδο Επιτροπείας. Τον Αύγουστο του 1925, ο λιμενάρχης ενημερώνει πως λόγω της έλλειψης αρμοδίου προσωπικού στην υπηρεσία του Λιμεναρχείου αδυνατεί εξαιτίας πολλών ασχολιών να προσέρχεται στις συνεδριάσεις της Επιτροπείας. Στην πραγματικότητα όμως φαίνεται πως οι λόγοι ήταν πολιτικοί. Τον διαδέχθηκε ο Παύλος Λέλουδας.
Τέταρτη Περίοδος Επιτροπείας ΕΖΘ από 1932-5-5 έως 1935-4-5
Ο Διονύσιος Σαρατζόπουλος συμμετείχε ως αναπληρωτής στην Επιτροπεία ΕΖΘ στις 1932-5-5 και αποχώρησε στις 1932-6-30.
Ο Μιλτιάδης Χριστοφής ήταν ένας από του εξήντα δύο αξιωματικούς που μετατάχθηκαν από το Πολεμικό Ναυτικό στο Λιμενικό Σώμα το 1919 έχοντας τον βαθμό του υποφροντιστή (υποπλοιάρχου). Την περίοδο 1920-1921 διετέλεσε λιμενάρχης Πειραιά, το 1923 Αλεξανδρούπολης και το 1926 Θεσσαλονίκης. Συμμετείχε στους πολέμους του 1912-1913 με τον βαθμό του ανθυποπλοιάρχου στο θωρηκτό Αβέρωφ. Διετέλεσε αρχηγός του Λιμενικού Σώματος τις περιόδους α) 23 Νοεμβρίου 1932-18 Ιανουαρίου 1933, β) 29 Μαρτίου 1933-16 Ιουνίου 1933, γ) 2 Μαρτίου 1935 - 16 Απριλίου 1936, δ) 26 Μαΐου 1941 - 24 Νοεμβρίου 1941, ε) 26 Οκτωβρίου 1941-12 Μαρτίου 1945. Χρημάτισε πρώτος γενικός διευθυντής ΥΕΝ καθώς και γενικός επιθεωρητής Υ.Ε.Ν. Ήταν ένας από τους βασικούς συντάκτες του κώδικα δημοσίου ναυτικού δικαίου και αποστρατεύθηκε το 1952 με τον βαθμό του υποναυάρχου. Ο Μιλτιάδης Χριστοφής θα αντικαταστήσει τον Αλέξανδρο Σακελαρίου στην Επιτροπεία της ΕΖΘ στις 29 Οκτωβρίου 1926.
Ο Σπυρίδων Ευθυβούλης του Γεωργίου γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1876. Δεν είχε στρατευθεί και ήταν έγγαμος. Προσλήφθηκε ως κλητήρας την 1η Απριλίου 1925. Την 1η Αυγούστου 1925 ο μισθός του αυξήθηκε, όπως και την 1 Μαΐου 1926 . Την 1η Ιουλίου 1927 ο μισθός αυξήθηκε. Την 1η Απριλίου 1928 θεωρήθηκε ότι συμπλήρωσε τριετία στον ίδιο βαθμό. Στις 21 Αυγούστου 1929 έλαβε προσαύξηση τριετίας και λόγω οικογενειακών βαρών. Από 1 Ιανουαρίου 1930 και αργότερα την 1η Ιανουαρίου 1931 ο μισθός ελαττώθηκε λόγω οικογενειακών βαρών. Την 1η Απριλίου 1931 οι αποδοχές του αυξήθηκαν . Στις 9 Ιανουαρίου 1934 του εκφράστηκε η ευαρέσκεια της Επιτροπείας ΕΖΘ για τη συμβολή του στην κατάσβεση πυρκαγιάς. Στις 11 Μαΐου 1934 του εκφράστηκε έπαινος για τον επιδειχθέντα ζήλο και αυταπάρνηση στην υπηρεσία σε πλημμύρα. Την 1η Ιανουαρίου 1938 απολύθηκε λόγω ορίου ηλικίας.
Ο Σιάσκος Μιχαήλ του Στέργιου γεννήθηκε στο Κρούσοβο Σερβίας στα 1873, ήταν έγγαμος και δεν είχε στρατευθεί. Προσλήφθηκε από την ΕΖΘ ως φύλακας στις 16 Ιουνίου 1925 με βάση απόφαση της Επιτροπείας της ΕΖΘ στις 13/6/1925. Την 1η Μαΐου 1926 θα έχει το βαθμό του φύλακα στην υπηρεσία Ασφάλειας της ΕΖΘ. Την 1 Ιουλίου 1927 έγινε φύλακας Α΄. Την 1 Ιανουαρίου 1938 συνταξοδοτήθηκε.
Ο Λαμπίδης Παναγιώτης του Χαράλαμπου γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1883. Δεν είχε στρατευθεί.
Ο Φλεμμετάκης Εμμανουήλ του Χαράλαμπου γεννήθηκε στο Βάμμο Κρήτης στα 1884. Υπηρέτησε ως έφεδρος αξιωματικός.
Η Ελευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης (ΕΖΘ) ιδρύθηκε στις 1923-03-01 ως απόκριση στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες του Βαλκανικού χώρου μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων. Η Θεσσαλονίκη, έχοντας στερηθεί μεγάλο μέρος της ενδοχώρας που την τροφοδοτούσε τα προηγούμενα χρόνια, αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά και εμπορικά προβλήματα. Σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο, παράγοντες του κράτους, με επικεφαλής τον τότε Διευθυντή των Οικονομικών Υπηρεσιών Μακεδονίας Γεώργιο Κοφινά, αναπτύχθηκαν ιδέες για την δημιουργία ενός οργανισμού στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Ο στόχος ήταν όχι μόνο η συγκράτηση της υπάρχουσας "πελατείας" της πόλης, αλλά και η επαύξησή της μέσω της παροχής όλων των απαραίτητων μέσων διαμετακόμισης στο εμπόριο, απαλλαγμένων από τελωνειακές διατυπώσεις. Το σχέδιο αυτό παρουσιάστηκε από τον ίδιο στη γαλλόφωνη εφημερίδα L'Independent τον Δεκέμβριο του 1912.
Νομοθετικές Βάσεις και Πρώτες Προσπάθειες: Δύο χρόνια αργότερα, το νόμο 390 της 17 Νοεμβρίου 1914 και το αντίστοιχο διάταγμα της 28 Σεπτεμβρίου 1915 ψήφισαν την ίδρυση της Ελευθέρας Ζώνης. Ωστόσο, η κήρυξη του Παγκοσμίου Πολέμου εμπόδισε την εφαρμογή των μέτρων αυτών. Μετά το τέλος του πολέμου και την αποκατάσταση των συγκοινωνιών και των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών, αναδείχθηκε πάλι το ζήτημα της εξυπηρέτησης του διαμετακόμισης εμπορίου. Το ίδιο αίτημα παρουσίαζε και η Σερβία, η οποία, ως σύμμαχος της Ελλάδας, δεσμευόταν με συνθήκη να χρησιμοποιεί τη Θεσσαλονίκη ως βασικό κόμβο διαμετακόμισης.
Ιδρυτική δραστηριότητα του 1923: Από τις αρχές του 1923, παρατηρείται με πιο έντονους ρυθμούς το ενδιαφέρον του κράτους για την ίδρυση της Ελευθέρας Ζώνης. Ο νέος Υπουργός Οικονομικών Γεώργιος Κοφινάς θεωρούσε το ζήτημα ως "υψίστης Εθνικής και Οικονομικής σημασίας". Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 1923, η Επαναστατική Κυβέρνηση συστήνει στη Θεσσαλονίκη ένα νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, το οποίο ονομάζεται "Επιτροπεία Ελευθέρας Ζώνης".
Σύσταση της Επιτροπείας Ελευθέρας Ζώνης: Την Δευτέρα 23 Απριλίου 1923, στις 7 το απόγευμα, συνήλθε στο Διοικητήριο ύστερα από πρόσκληση του Γενικού Διοικητή της Θεσσαλονίκης η Επιτροπεία της Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης, βασισμένη στο νόμο 390/17.11.1914 και το Βασιλικό Διάταγμα της 15/2/1923. Η Επιτροπεία εκλέγει πρόεδρο, αρχικά έναν αντιπρόεδρο και αργότερα δύο αντιπροέδρους. Για την εκτέλεση των αποφάσεων της συγκροτείται η "Εκτελεστική Επιτροπή", αποτελούμενη από τον Πρόεδρο και δύο άλλα μέλη της Επιτροπείας. Ο Γενικός Διοικητής Θεσσαλονίκης έχει την ευθύνη της γενικής εποπτείας.
Αρχικά Στάδια Λειτουργίας: Τα πρώτα χρόνια η Ελεύθερη Ζώνη αντιμετώπισε δυσκολίες στη λειτουργία της. Χρειάστηκε χρόνος για τον καθορισμό των ορίων της ΕΖΘ, την κατασκευή των περιτειχισμάτων, την εκτέλεση των πρώτων τεχνικών έργων, την πρόσληψη του απαραίτητου προσωπικού και την εξοπλισμό με τις αναγκαίες υποδομές. Ο υπηρεσιακός κανονισμός της ΕΖΘ δημοσιεύθηκε με Βασιλικό Διάταγμα στις 1923-12-29, σύμφωνα με τον οποίο τα Γραφεία και οι Υπηρεσίες διευθύνονται από τον Γραμματέα της Επιτροπείας, ο οποίος φέρει τον τίτλο "Διευθύνων Γραμματεύς Επιτροπείας Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης".
Επέκταση και οικοδομική δρασατηριότητα του 1925: Τον Οκτώβριο του 1925, η Επιτροπεία της ΕΖΘ είχε ολοκληρώσει την εγκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής ανάμεσα στον κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό και το λιμάνι, καθώς και τη συμφωνία με τις στρατιωτικές αρχές. Παράλληλα, παρήγγειλε από τη Γαλλία μεταλλικά υπόστεγα και επισκευές στην Υγειονομική Αποθήκη, φτάνοντας συνολικά τις 55.000 τ.μ. Ακόμη, η ΕΖΘ μίσθωσε το κτίριο των γραφείων της από την Οθωμανική Τράπεζα τον 1925-10, το οποίο σήμερα στεγάζεται το Λιμεναρχείο. Ωστόσο, τότε το κτίριο ήταν διώροφο.
Εκκίνηση Λειτουργίας: Η ΕΖΘ άρχισε να λειτουργεί από τις 1925-10-19. Στις 1925-10-18 στις 10:30 το πρωί, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της λειτουργίας της ΕΖΘ στα γραφεία της "μετά πάσης επισημότητος".
Η ΕΖΘ προέβη στην εκτέλεση πολλών τεχνικών και αποθηκευτικών έργων, με κυρίαρχη την ανάπτυξη των διακλαδώσεων των σιδηροδρομικών γραμμών. Η έκτασή της επεκτάθηκε τη δεκαετία του 1920, ενώ η περιουσία μεγάλωσε μέσω αναγκαστικών απαλλοτριώσεων ακινήτων τόσο εντός όσο και εκτός της Ζώνης.
Βιομηχανικές Δραστηριότητες και Διαμετακόμιση: Επιτρέπεται η λειτουργία βιομηχανικών καταστημάτων εντός της ΕΖΘ, τα οποία επεξεργάζονται τα εμπορεύματα και τα επανεξάγουν μεταποιημένα. Στόχος ήταν η ανάπτυξη της ελληνικής βιομηχανίας και η δημιουργία μιας συνεχούς εξαγωγικής και εισαγωγικής κίνησης. Η ΕΖΘ, και αργότερα η ΕΖΛΘ, είχε μερική αρμοδιότητα στις φορτοεκφορτώσεις και τις μεταφορές του λιμανιού. Η ευθύνη της περιοριζόταν στα υποκείμενα φόρων εμπορεύματα στην περιοχή της Ελευθέρας Ζώνης, ενώ οι εκφορτώσεις εντός του πλοίου και οι εκφορτώσεις και μεταφορές προς τον Ελεύθερο Λιμέναν υπάγονταν στη αρμοδιότητα του Γραφείου Εργασίας Λιμένος.
Κατάληψη της Θεσσαλονίκης και Καταστροφές του 1941: Το πρωί της 1941-04-09, τα γερμανικά στρατεύματα κατέλαβαν τη Θεσσαλονίκη, διώχνοντας τους υπαλλήλους των τριών οργανισμών. Όλα τα εμπορεύματα, τόσο ιδιωτικά όσο και δημόσια, χαρακτηρίστηκαν από τη γερμανική στρατιωτική διοίκηση ως λεία πολέμου και κατασχέθηκαν για μεταφορά στην Γερμανία ή διαθεσιμότητα στον στρατό κατοχής. Οι αποθήκες και το κτίριο της ΠΑΕΓΑ κατασχέθηκαν από τους Γερμανούς έως την αποχώρησή τους το 1945.
Κατοχή και Καταστροφές: Η κατοχή διήρκησε μέχρι τον 1944-10. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το λιμάνι, ως ζωτικό στρατιωτικό κέντρο μεταφορών, βομβαρδιζόταν από την αγγλική και αμερικανική αεροπορία με καταστροφικά αποτελέσματα. Από τους βομβαρδισμούς καταστράφηκε ο τεχνικός και αποθηκευτικός εξοπλισμός του λιμανιού, με το 80% των τεχνικών και αποθηκευτικών εγκαταστάσεων να καταστράφηκαν μερικώς ή ολικώς. Η αξία των καταστροφών υπολογιζόταν σε 94.365.000 προπολεμικές δραχμές ή 104.000 χρυσές εικοσοφράγκες με βάση την τιμή του χρυσού στα 1945.
Κατάσταση μετά την Απελευθέρωση (1944-11): Κατά το Νοέμβριο του 1944, μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, ο λιμένας παρουσίαζε σοβαρές ζημιές:
Ανοικοδόμηση και Επαναλειτουργία (1945-1951): Τον Μάρτιο του 1945, η ΕΖΘ κλήθηκε να συνεχίσει τις εργασίες της, επιμελώντας με δικά της έξοδα την ανοικοδόμηση του λιμανιού πάνω στα ερείπια και τη συνεχιζόμενη παραλαβή, εναποθήκευση και διαφύλαξη των αποστολών τροφίμων και εφοδίων από τους Συμμάχους. Η επαναλειτουργία διευκολύνθηκε αρχικά από σποραδικές και πρόχειρες επισκευές των Βρετανικών Στρατιωτικών Υπηρεσιών στα κρηπιδώματα της ανατολικής προβλήτας και σε παραλιακές αποθήκες. Ωστόσο, οι επισκευές ήταν ελάχιστες λόγω των σοβαρών καταστροφών στις εσωτερικές εγκαταστάσεις και το εξωτερικό περιτείχισμα της Ζώνης.
Ολοκλήρωση Ανακατασκευής: Σταδιακά, μέχρι το 1951, η ΕΖΘ κατάφερε να ανακατασκευάσει πέντε καταστραμμένες αποθήκες επιφάνειας 7.700 τ.μ., να επισκευάσει πολλές άλλες αποθήκες και κτίρια, καθώς και τμήματα των εγκαταστάσεων των στάβλων. Κατασκευάστηκαν νέα μικρότερα κτίρια όπως ζυγιστήρια, φυλάκια, λουτήρες και γραφεία. Απομακρύνθηκαν οι σωροί των συντριμμάτων, αποκαταστάθηκε η σιδηροδρομική σύνδεση με τον Σταθμό της Θεσσαλονίκης και επισκευάστηκαν οι ζημιές στο σιδηροδρομικό δίκτυο εντός του λιμανιού. Επιπλέον, επισκευάστηκαν τα δίκτυα ηλεκτροφωτισμού και ύδρευσης, οργανώθηκε εκ νέου η Πυροσβεστική υπηρεσία του Λιμανιού και επισκευάστηκαν οι κύριες οδικές αρτηρίες του λιμανιού με νέους κυβόλιθους, συνολικά 21.700 τ.μ.
Κατασκευή Νέας Προβλήτας Λαγκασαιρ: Η κατασκευή της νέας προβλήτας Λαγκασαιρ, δυτικά του λιμανιού, ολοκληρώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1938 από το ΛΤΘ, αλλά διακόπηκε λόγω του πολέμου. Μετά την απελευθέρωση, τα Βρετανικά Στρατεύματα συνέχισαν την κατασκευή, ενώ από τον Μάρτιο του 1946 ανέλαβε το ΛΤΘ. Το νέο κρηπίδωμα της παραλιακής οδού του Κεντρικού Λιμένος κατασκευάστηκε με τη συνδρομή του αμερικανικού οργανισμού Steers Gross. Από το ΛΤΘ και τις αμερικανικές υπηρεσίες (AMAG) επισκευάστηκαν άλλα κρηπιδώματα και ο κυματοθραύστης. Μετά την εκτέλεση αυτών των έργων, η ΕΖΘ διέθετε κρηπιδώματα συνολικού μήκους 1255 μ., τα οποία παρείχαν τη δυνατότητα ταυτόχρονης πλεύρισης σε δέκα πλοία με βάθος θάλασσας από οκτώ έως δέκα μέτρα.
Συγχώνευση και Μετασχηματισμός (1953): Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, υπήρχε η αίσθηση ότι ο λιμένας είχε σχετικά αποκατασταθεί και καταστεί ένα μικρό βαθμό εκσυγχρονισμένος. Στην κατεύθυνση του εξορθολογισμού της λειτουργίας του λιμανιού, στα τέλη του 1953, συγχωνεύθηκαν οι δύο μέχρι τότε δημόσιοι οργανισμοί, δηλαδή η ΕΖΘ και το ΛΤΘ, σε έναν νέο δημόσιο οργανισμό με την επωνυμία Οργανισμός Ελευθέρας Ζώνης και Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΕΖΛΘ).
Οικονομική Κατάσταση κατά τη Συγχώνευση: Κατά τη συγχώνευση των δύο οργανισμών, η ΕΖΘ διέθετε καθαρή περιουσία που ανέρχθηκε σε 20.604.000.000 δραχμές, κυρίως από ακίνητα και εγκαταστάσεις. Η περιουσία αυτή προέκυπτε από την εκμετάλλευση της περιοχής του λιμανιού και την εκτέλεση των ετήσιων προϋπολογισμών της ΕΖΘ από το 1925. Συγκεκριμένα, οι ετήσιοι προϋπολογισμοί "αφίνουν περιθώριο πλεονάσματος εκ δραχμών 800.000.000 δ.χ. ετησίως κατά μέσον όρον, το οποίο διατίθεται για την εκτέλεση έργων" (πρακτικά ΔΣ ΕΖΛΘ, 1953-12-21).
Οικονομική Διάρθρωση και Επενδύσεις: Τα έσοδα της ΕΖΘ προέρχονται από:
Κατακλείδα
Η ΕΖΘ αντιμετώπισε σημαντικές προκλήσεις κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της, ιδίως λόγω της Κατοχής κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, που οδήγησε στην καταστροφή των υποδομών και στην αναγκαιότητα επαναλειτουργίας μετά τον πόλεμο.
Η συγχώνευση με το ΛΤΘ το 1953 οδήγησε στη δημιουργία του Οργανισμού Ελευθέρας Ζώνης και Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΕΖΛΘ), ολοκληρώνοντας την ιστορική περίοδο της ΕΖΘ.
Επιτροπή Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Λιμένος Θεσσαλονίκης
Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει το επάγγελμα των φορτοεκφορτωτών κλειστό, ελέγχοντας τόσο τον αριθμό όσο και τον συντεχνιακό χαρακτήρα του. Για το λόγο αυτό, απαγορεύεται η εργασία σε εργάτες που δεν διαθέτουν άδεια άσκησης του επαγγέλματος του φορτοεκφορτωτού, δηλαδή κατόχους βιβλιαρίου επαγγελματικής ταυτότητας. Ήταν αναγκαίο να δημιουργηθεί ένας κρατικός φορέας που θα διαφυλάσσει τις ροές και θα ρυθμίζει τον χαρακτήρα του επαγγέλματος, ώστε να διατηρηθούν επίπεδα ποιότητας. Ταυτόχρονα, αυτός ο φορέας θα μπορούσε να ενσωματώσει την παραδοσιακή πατερναλιστική λειτουργία των συντεχνιαζόντων επαγγελμάτων σε ένα ευρύ κρατικό πελατειακό δίκτυο.
Με δύο νομοθετικά διατάγματα, πρώτα το 1928 και έπειτα το 1931, ρυθμίζονται οι φορτοεκφορτωτικές εργασίες σε όλα τα λιμάνια του κράτους. Σε κάθε λιμάνι συγκροτείται Επιτροπή Ρύθμισης των Φορτοεκφορτωτών, η οποία υπάγεται στη Διεύθυνση Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Η Επιτροπή Ρύθμισης Λιμένος Θεσσαλονίκης λειτουργεί βάσει του Νόμου 3459 της 1928-03-28, ο οποίος υπερισχύει της προηγούμενης νομοθεσίας.
Παράλληλα, ιδρύεται το Γραφείο Εργασίας Λιμένος, το οποίο υπάγεται στην ΕΡΦΛ. Συγκεκριμένα, με βάση το ΠΔ της 1932-02-08, συνιστάται στη Θεσσαλονίκη το Γραφείο Εργασίας Λιμένος, το οποίο υπάγεται στην Επιτροπή Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Λιμένος Θεσσαλονίκης ως βοηθητική υπηρεσία. Οι δύο αυτοί θεσμοί αναλαμβάνουν να ρυθμίζουν τα τιμολόγια και να παραχωρούν τις άδειες στις εργολαβικές ομάδες.
Σύμφωνα με τον Νόμο 3459 και τον Νόμο 5167 της 1931-07-21, ως «φορτοεκφορτωτές» νοούνται τα πρόσωπα που προσλαμβάνονται με μισθό, ημερομίσθιο ή αμοιβή κατά μονάδα εργασίας από τους εργολάβους φορτοεκφορτώσεων, τους πρακτόρους εμπορικών ατμόπλοιων ή από κάθε φορτωτή για να διενεργήσουν μεταφορές, φορτώσεις/εκφορτώσεις, παραδόσεις/παραλαβές εμπορευμάτων ή διαφόρων άλλων ειδών στις προκυμαίες, αποθήκες, εργοστάσια ή καταστήματα πάνω σε ή προερχόμενα από φορτηγίδες και πλοία.
Σύμφωνα με το Νομοθετικό Διάταγμα της 1926-03-17, το οποίο κυρώνεται το 1928, στις φορτοεκφορτώσεις εμπορευμάτων στα διάφορα λιμάνια του Κράτους απαγορεύεται η εργασία στους εργάτες που δεν διαθέτουν άδεια άσκησης του επαγγέλματος του φορτοεκφορτωτή. Κατά την εκκαθάριση των ήδη υπαρχόντων εργατών φορτοεκφορτώσεων, προτιμώνται μέχρι τη συμπλήρωση του ανώτερου προσδιορισμένου ορίου αριθμού εργατών οι εξής κατηγορίες:
α) Οι στρατολογικώς εν τάξει Έλληνες υπήκοοι,
β) Οι άγοντες ηλικίας άνω των 18 ετών,
γ) Όσοι αποδεικνύουν ότι ασκούσαν το επάγγελμα του φορτοεκφορτωτή πριν από την 1925-01-01,
δ) Όσοι δεν ασκούν άλλο επάγγελμα ή δεν γνωρίζουν άλλη τέχνη ή δεν έχουν ατομική περιουσία,
ε) Όσοι δεν έχουν σωματική ή πνευματική βλάβη ή ανικανότητα η οποία καθιστά δυσχερή ή επικίνδυνη για αυτούς την εξάσκηση του επαγγέλματος του φορτοεκφορτωτή,
στ) Όσοι έχουν καταδικαστεί για παράβαση του άρθρου 22 του Ποινικού Νόμου.
Αργότερα, σύμφωνα με τον Νόμο 1254 της 1949-10-31, ισχύουν οι δύο πρώτες προϋποθέσεις, αλλά σε σχέση με τη δεύτερη προϋπόθεση το συγκεκριμένο όριο ηλικίας δεν ισχύει για όσους εφοδιάστηκαν βιβλιάριο επαγγελματικής ταυτότητας με βάση τις διατάξεις του Νόμου 5167 της 1932. Προστίθενται οι εξής προϋποθέσεις:
γ) Να είναι σωματικώς ικανοί προς εργασία, βάσει βεβαίωσης ιατρού του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή άλλης δημόσιας αρχής,
δ) Να μην έχουν καταδικαστεί για αδικήματα που επισύρουν τις κυρώσεις των άρθρων 22 και 24 του Ποινικού Νόμου,
ε) Να μην ασκούν έτερον κύριο επάγγελμα και να μην κκέκτηνται επαρκή ατομική περιουσία,
στ) Να είναι εφοδιασμένοι δια του κατά νόμον πιστοποιητικού νομιμοφροσύνης.
Σύμφωνα με το Νομοθετικό Διάταγμα της 1926-03-17, όποιος επιθυμεί να ασκεί το επάγγελμα του εργολάβου φορτοεκφορτώσεων υποβάλλει σχετική δήλωση στο αρμόδιο Λιμεναρχείο και λαμβάνει δελτίο ταυτότητας του οποίου ο τύπος καθορίζεται από το Λιμεναρχείο. Στη Θεσσαλονίκη, η δήλωση υποβάλλεται στον επόπτη ή επιθεωρητή εργασίας, ενώ το δελτίο προσυπογράφεται από το Λιμεναρχείο.
Με βάση τον Νόμο 1473 της 1950-08-07,
Με τον Νόμο 5344 της 1932-03-26, καθορίζεται ο αριθμός και οι φορτηγίδες που επιτρέπεται να εργαστούν στο λιμάνι, ενώ απαγορεύεται η εγγραφή νέων ή η μετεγγραφή από άλλο λιμάνι. Με άλλο νόμο, η ΕΖΘ αποκτά το δικαίωμα να ρυθμίζει και να διενεργεί εποπτεία της φορτοεκφόρτωσης και της διαμετακίνησης.
Η Επιτροπή Ρύθμισης των Φορτοεκφορτώσεων του 1934 εισηγείται και με απόφαση του γενικού Διοικητή Μακεδονίας ότι η φορτοεκφόρτωση όλων των γενικών εμπορευμάτων ανατίθεται στους εργάτες φορτοεκφορτωτές του Ελεύθερου Λιμανιού, απαγορεύοντας την ανάμιξη άλλων ξένων προσώπων. Μόνο σε περίπτωση παραμονής των εμπορευμάτων πάνω από μία εβδομάδα μπορεί να διενεργηθεί η φορτοεκφόρτωση από τους εργάτες της Κομιστικής Υπηρεσίας της ΕΖΘ, πλην των σιτηρών, τα οποία ανεξαρτήτως χρονολογίας εισόδου θα φορτώνονται από τους φορτοεκφορτωτές του Ελεύθερου Λιμανιού.
Η ΕΡΦΛΘ διαθέτει τη δική της Επιτροπεία, αποτελούμενη από 8 μέλη, στελέχη του κράτους, του εμπορικού κόσμου και δύο εκπροσώπους των λιμενεργατών. Οι δύο πρώτοι εκπρόσωποι των λιμενεργατών ήταν οι Γεώργιος Αφεντούλης και Ιωάννης Μπούρας. Ο Γιακώβ Μόλχο εκπροσώπησε το Εμπορικό Επιμελητήριο και ο Ηλίας Βρετάκος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου (Μακεδονία, 1933-01-03). Διευθυντής του Γραφείου Εργασίας Λιμένος και πρόεδρος της επιτροπείας της ΕΡΦΛΘ αναλαμβάνει ο εκάστοτε λιμενάρχης. Πρώτος διευθυντής και πρόεδρος της επιτροπείας ανέλαβε ο επιλιμενάρχης Αθανάσιος Τσεμπερόπουλος (Μακεδονία, 1934-05-18). Νέος πρόεδρος της ΕΡΦΛΘ και διευθυντής του Γραφείου Ευρέσεως Εργασίας Λιμένος Θεσσαλονίκης ανέλαβε στις αρχές του 1935 ο νέος επιλιμενάρχης Αναστάσιος Μιχόπουλος, ο οποίος από τον 1935-04 ανέλαβε και την προεδρία του ΛΤΘ.
Η σύσταση της ΕΡΦΛΘ σήμαινε περιορισμό των φορτοεκφορτωτών, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να αποζημιώσει όσους δεν θα συνέχιζαν να εργάζονται. Για την κάλυψη της αποζημίωσης, τον 1934-07 η ΕΡΦΛΘ ζήτησε δάνειο από το ΛΤΘ. Τελικά, το Ταμείο Πρόνοιας Υπαλλήλων ΕΖΘ δέχτηκε να παρέχει δάνειο υπό την εγγύηση του ΛΤΘ.
Το 1970, η Ελευθέρα Ζώνη και Λιμένας Θεσσαλονίκης μετονομάζεται σε Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, δεν πρόκειται για απλή μετονομασία, αλλά για την ολοκλήρωση μιας πορείας «εκσυγχρονιστικής» θεσμικής μετεξέλιξης της οργάνωσης της λιμενικής εργασίας, γεγονός που καθιστά την ίδρυση του νέου οργανισμού τομή. Η δεύτερη σημαντική διάταξη είναι η κατάργηση της Επιτροπής Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Λιμένος Θεσσαλονίκης και η μεταβίβαση όλων των αρμοδιοτήτων της, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, όπως και ειδικών λογαριασμών στον ΟΛΘ. Εξαιρείται μόνο η διαιτητική επίλυση διαφορών που προκαλείται από την εφαρμογή ή ερμηνεία των τιμολογίων και κανονισμών του οργανισμού. Το έργο αυτό αναλαμβάνει συγκεκριμένη Επιτροπή Διαιτησίας. Ο οργανισμός αναλαμβάνει τη διαχείριση όλων των πόρων από τις εισπράξεις υπέρ των φορτοεκφορτωτών, αρχιεργατών και σημειωτών, καθώς και τις υποχρεώσεις καταβολής δώρων εορτών και επιδόματος άδειας προς αυτούς. Ως εκ τούτου, το προσωπικό της ΕΡΦΛΘ μεταβιβάζεται στον ΟΛΘ.