Δ΄ Συντακτική πράξη με βάση το άρθρο 5 παράγραφος δ΄(1935)
Ταξονομία
Κώδικας
Σημείωση περιεχομένου
- Σύμφωνα με το Συνταγματικό Δίκαιο με τον όρο Συντακτική Πράξη χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε νομοθέτημα άσκησης εξουσίας που εκδίδεται από όργανα μιας χώρας που κινούνται όμως έξω από την καθιερωμένη και δεσμευτική νομιμότητα. Γενικά οι συντακτικές πράξεις αποτελούν νομοθετικά προϊόντα περιόδων ανωμάλων πολιτικών, ή και κοινωνικών παλαιότερα, καταστάσεων, όπου το κύρος και η ισχύς αυτών αντλείται από την ισχύ επιβολής που διαθέτει η κυβέρνηση που τις συντάσσει και τις εκδίδει, είτε αυτή είναι επαναστατική, ή δικτατορική, ή επιβληθείσα ακόμη υπό κατακτητών, (κατοχική), πάντως εκτός συνταγματικής νομιμότητας (de facto). Η έκδοση αυτών των πράξεων προτάσσεται κυρίως έναντι σοβαρών γεγονότων που έχουν να κάνουν με «καταστάσεις ανάγκης», (ανεξάρτητα κατά πόσον υφίστανται σε έκταση και βαθμό), ή «προς σωτηρία της πατρίδας», προ επαπειλούμενων κινδύνων. Έτσι η κυβέρνηση που ασκεί την εξουσία προχωρά στην έκδοση συντακτικών πράξεων είτε παραμερίζοντας τη νόμιμη κυβέρνηση, είτε αν αυτή είναι η νόμιμη παραμερίζοντας σαφώς τις υφιστάμενες συνταγματικές διατάξεις δημιουργώντας έτσι ένα νέο νομικό πλαίσιο δεσμεύσεων που η ίδια, δια της άσκησης της ισχύος της, επιβάλει. Η βασική διαφορά των συντακτικών πράξεων από των ψηφισμάτων είναι ακριβώς το γεγονός ότι τα ψηφίσματα αντίθετα εκδίδονται από τα νόμιμα νομοθετικά όργανα, της συντακτικής ή αναθεωρητικής εξουσίας. Η εγκυρότητα των συντακτικών πράξεων εξαρτάται κυρίως από τη νομιμοποίηση του φορέα ο οποίος τις εκδίδει. Συντακτικές πράξεις είναι και τα αναγκαστικά διατάγματα, τα οποία επίσης εκδίδονται, παρά τις διατάξεις του συντάγματος που ισχύει. Συχνά χρησιμοποιούνται από δικτατορικά καθεστώτα ως μανδύας νομιμοποίησης της εξουσίας τους, καθώς εκδίδονται κατά παρέκκλιση των συνταγματικών διαδικασιών περί διακυβέρνησης και σε συνθήκες θεσμικού κενού. Συντακτικές πράξεις στην Ελλάδα εκδόθηκαν κατά κόρον από τις κυβερνήσεις της δικτατορίας Μεταξά-Γεωργίου, από τις δοσιλογικές κυβερνήσεις της Ελληνικής Πολιτείας κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, αλλά και από τη δικτατορία των συνταγματαρχών 1967-74.
- Στις 8 Μαρτίου 1935 επιβλήθηκε στρατιωτικός νόμος εξ αιτίας του Κινήματος της 1ης Μαρτίου 1935 της βενιζελικής παράταξης, που διήρκησε μέχρι τις 12 Μαρτίου, όποτε και κατεστάλησαν όλες οι στρατιωτικές επαναστατικές μονάδες στην βόρειας Ελλάδας. Πολλοί επαναστατημένοι βενιζελικοί ανώτατοι αξιωματικοί με επικεφαλής τον αντιστράτηγο Δημήτριο Καμένο ((1881-1964) από το Γαλαξίδι) κατέφυγαν στη Βουλγαρία και ζήτησαν πολιτικό άσυλο, ενώ καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν οι στρατηγοί Παπούλας, Κοιμήσης και ο ίλαρχος Βολάνης. Μετά από την αποτυχία του κινήματος του 1935 επιβλήθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με αποτέλεσμα να ανασταλούν οι εγγυήσεις μονιμότητας των υπαλλήλων, που προέβλεπε το άρθρο 114 του Συντάγματος του 1927. Πραγματοποιήθηκαν εκκαθαρίσεις στον στρατό, την αστυνομία και την δημόσια διοίκηση. Το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο στο μεταξύ λειτουργούσε, έκρινε νόμιμα τα μέτρα των διοικητικών εκκαθαρίσεων. Η Δ΄ Συντακτική πράξη με βάση το άρθρο 5 παράγραφος δ΄ τιμωρούσε όσους διατύπωναν γνώμη υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας και υπέρ των κομμουνιστικών ιδεών.
- Με την Δ΄ Συντακτική πράξη με βάση το άρθρο 5 παράγραφος δ΄ απολύθηκαν οι φιλοβενιζελικοί υπάλληλοι του ΛΤΘ και της ΕΖΘ.