Series PC 02 - Σειρά Συλλογής Φωτογραφιών Κατασκευής Λιμένος Θεσσαλονίκης

Η διαδικτυακή ομάδα «Παλιές Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης» εντόπισε σε ένα άλμπουμ της συλλογής του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίντ Β΄ και παρουσίασε ένα σύνολο φωτογραφιών από την κατασκευή των σημερινών δύο πρώτων προβλητών. Είναι όλες της περιόδου 1899-1901, περιλαμβανόταν σε ένα άλμπουμ της συλλογής του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίντ Β’ και αποτυπώνουν με εξαιρετικό τρόπο χαρακτηριστικές στιγμές της ολοκλήρωσης ενός έργου τόσο ζωτικού για την ίδια την ύπαρξη της πόλης όσο και άγνωστου στους περισσότερους που το αντιλαμβάνονται ως δεδομένο. Αγνοώντας ότι αυτό το πολύ μεγάλο τεχνικό έργο –η πρώτη φορά στην ιστορία της που απέκτησε ένα σύγχρονο λιμάνι- ήταν μια δημιουργία που άλλαξε όσο λίγες το σημερινό οικονομικό και παραγωγικό της πρόσωπο.

Η δημιουργία του σύγχρονου λιμανιού είχε δρομολογηθεί από το 1888, όταν μια γαλλική Εταιρεία με ανάδοχο τον Edmond Bartissol ανέλαβε σύμφωνα με σχετική σύμβαση το έργο του εκσυγχρονισμού των λιμενικών υποδομών –συγκεκριμένα την επέκταση της παλιάς προκυμαίας, την κατασκευή ενός νέου προβλήτα, μιας σιδηροδρομικής γραμμής, ενός σιλό δημητριακών και νέες αποθήκες. Τα έργα ξεκίνησαν το 1897, ένα χρόνο αφότου συστάθηκε για το σκοπό αυτό η Ανώνυμος Εταιρεία Κατασκευής του Λιμένος Θεσσαλονίκης με έδρα την Κωνσταντινούπολη και περιλάμβαναν στην πρώτη φάση τους μια ζώνη μήκους 800 μέτρων, με προβλήτες 200 μέτρων, κυματοθραύστη μήκους 560 μέτρων, εκβάθυνση στα 8,5 μέτρα, λιθόστρωση και περίφραξη, κατασκευή δικτύων και σιδηροδρομικής γραμμής, εγκατάσταση 5 γερανών, δημιουργία αποθηκών, νέου σύγχρονου τελωνείου κι ενός σιλό αποθήκευσης σιτηρών, ενώ στη συνέχεια προστέθηκαν τα κτίρια γραφείων της εταιρείας και άλλες κατασκευές που ολοκλήρωναν ένα τεράστιο για τη Θεσσαλονίκη βήμα εκσυγχρονισμού με πολλές κατασκευαστικές καινοτομίες (πχ. την πρώτη σε μεγάλη κλίμακα εφαρμογή της νέας τεχνικής του οπλισμένου σκυροδέματος στα κτίρια του τελωνείου και του σιλό).
Τα αδρανή υλικά της επιχωμάτωσης ερχόταν με βαγονέτα και ελαφριά σιδηροδρομική γραμμή που ξεκινούσε από το μεγάλο νταμάρι της Ευαγγελίστριας, περνούσε έξω από το προτείχισμα του Λευκού Πύργου και τη λεωφόρο Νίκης. Στις φωτογραφίες, μερικές από τις οποίες είναι επακριβώς χρονολογημένες καταγράφονται διαδοχικές φάσεις προόδου των εργασιών στο λατομείο, τις προβλήτες και τις αποθήκες, την κατασκευή των κρηπιδωμάτων και διαφαίνονται τεχνικές και τρόποι της κατασκευής και λεπτομέρειες που τουλάχιστον φωτογραφικά ελάχιστα γνωρίζαμε.

Στις πρώτες βυθοκόρος πραγματοποιεί ταυτόχρονα την εκβάθυνση του πυθμένα και το γέμισμα στο σημερινό προβλήτα 2, είναι 11 Μαρτίου 1900. Σύμφωνα με τον ερευνητή Αθανάσιο Ευθύμιο Νικόπουλο, «άμμος και λάσπη αναρροφώνται με την αντλία από τον βυθό και ρίχνονται στο εσωτερικό της κατασκευής όπου θα γίνουν το νέο έδαφος για να υψωθούν τα πρώτα κτίρια.» Στις φωτογραφίες με ημερομηνία 5 Ιουλίου 1900 κατασκευάζεται η Αποθήκη η οποία σε μετέπειτα σχέδιο χαρακτηρίζεται ως Αποθήκη α. Είχε έκταση1000 τ.μ., με πρόσβαση στη θάλασσα μόνο από την εσωτερική πλευρά της προβλήτας. Στις φωτογραφίες με ημερομηνία 3 Αυγούστου 1900 η Αποθήκη α έχει ανεγερθεί. Στις φωτογραφίες με ημερομηνία 18 Νοεμβρίου 1900, ο προβλήτας με την Αποθήκη α έχουν κατασκευαστεί και δέχονται το πρώτο ατμόπλοιο. Αμέσως, κατασκευάστηκε η Αποθήκη β, περίπου στο σημείο της σημερινής Αποθήκης 8. Καταλάμβανε 1987 τ.μ., είχε πρόσβαση και από τις δύο μεριές του προβλήτα, αλλά διέθετε στέγαστρο μόνο από τη δυτική εξωτερική πλευρά του. Ανάμεσα στις δύο Αποθήκες μεσολαβούσε ένας ελεύθερος χώρος 51 μέτρων Και οι δύο Αποθήκες α και β αποπερατωμένες και όλη η προβλήτα ολοκληρωμένη απεικονίζονται σε φωτογραφία τον Νοέμβριο του 1900.