Κρηπίδωμα 4-8 (Δ-Ε)

Ταξονομία

Τοποθεσίες

Κώδικας

Σημείωση περιεχομένου

Το Κρηπίδωμα 4-8 (Δ-Ε) κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Οθωμανική Εταιρεία Κατασκευής Λιμένος Θεσσαλονίκης. Το έργο ξεκίνησε το 1900, αλλά μάλλον το έργο ολοκληρώθηκε κατά τη δεύτερη συμφωνία της Γαλλικής Εταιρείας με το οθωμανικό δημόσιο.
Το όνομα Γκρίζγουολντ το έλαβε μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο από τον Ντουάιτ Γκρίζγουολντ, επικεφαλής της Αμερικανικής Αποστολής (AMAG) στην Ελλάδα, και ήταν κυρίως το όνομα του δρόμου πάνω στο κρηπίδωμα. Σήμερα το όνομα αυτό βρίσκεται σε αχρησία.
Η πρώτη προβλήτα, η δεύτερη προβλήτα και το ενδιάμεσο κρηπίδωμα συνθέτουν την πρώτη μεγάλη νηοδοχή του λιμένα.
Πάνω στο κρηπίδωμα κατασκευάστηκε το 1914 το Μέγαρο Τελωνείου και σήμερα Επιβατικός Σταθμός.
Επίσης, ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα είχε κατασκευαστεί η Αποθήκη 1 και η Αποθήκη 2. Μετά το Μέγαρο ακολουθούσε η Αποθήκη 5 και στη συνέχεια η Αποθήκη 6. Η Αποθήκη 3 και η Αποθήκη 4 βρισκόταν η πρώτη στο ανατολικό και η δεύτερη στο δυτικό μέρος εντός του Μεγάρου Τελωνείου. Η Κεντρική Αποθήκη του Μεγάρου ανήκε στο Τελωνείο και ήταν τα γραφεία του. Στο σημείο συνάντησης με την δεύτερη προβλήτα υπήρχε μια μικρότερη Αποθήκη. Ακολουθούσε το Παλαιό Σιλό.
Κατά τον Μεγάλο Πόλεμο ή Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο προξενήθηκαν καταστροφές στο κτίριο του τελωνειακού Μεγάρου και στα έξαλα κρηπιδώματα. Οι ζημιές αποκαταστάθηκαν από την Γαλλική Εταιρεία.
Το 1923, ιδρύθηκε η Ελευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης και το μισό κρηπίδωμα Δ-Ε πέρασε στη διαχείριση του νέου φορέα. Το 1930 το ΛΤΘ νοίκιασε τα δικαιώματα της Γαλλικής Εταιρείας και το κρηπίδωμα Δ-Ε πέρασε στη διοίκηση του νέου ελληνικού φορέα. Εξαιτίας αυτού του διχασμού ενδεχομένως το κρηπίδωμα φέρει αριθμητικώς τους αριθμούς 4-8. Μέχρι το 1965 χρησιμοποιούταν η αλφαβητική μέτρηση των κρηπιδωμάτων, ενώ το ίδιο έτος υιοθετήθηκε επίσημα η αριθμητική.
Κατά το Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο προξενήθηκαν νέες καταστροφές στο κρηπίδωμα Δ-Ε από ανατινάξεις. Οι ζημιές αποκαταστάθηκαν το 1947 εν μέρει από το ΛΤΘ (περίπου 80 μ) και εν μέρει από την Αμερικανική Εταιρεία Στεερσ Γκροβ με τη χρηματοδότηση της AMAG. Για αυτό το λόγο έλαβε το όνομα Ντουάιτ Γκρίζγουολντ.
Στο εσωτερικό του κεντρικού λιμένα κατασκευάστηκαν το 1927 οι τετραόρορφες αποθήκες της ΠΑΕΓΑΕ έκτασης 12.000 τμ επιφάνειας αποθήκευσης.
Στα δυτικά του κτιρίου ΠΑΕΓΑ είναι η Αποθήκη 16 και στα ανατολικά του είναι η Αποθήκη 13. Στη συνέχεια είναι το κτίριο του σημερινού Κεντρικού Λιμεναρχείου Θεσσαλονίκης. Το κτίριο αυτό κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα και στέγαζε την Οθωμανική Τράπεζα. Κατά τη δεκαετία του 1920 πέρασε στην ιδιοκτησία της Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης και στέγασε τα γραφεία της. Το 1939 υπέστη καταστρφή του πρώτου ορόφου εξαιτίας πυρκαγιάς. Μέχρι το 2006 στέγαζε τις οικονομικές υπηρεσίας της ΕΖΘ κατόπιν ΕΖΛθ και τέλος ΟΛΘ. Τότε παραχωρήθηκε στο Κεντρικό Λιμεναρχείο.
Δυτικά και όπισθεν των παλαιών γραφείων του οργανισμού κατασκευάστηκαν τα Ψυγεία της Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης, με αποθηκευτικό χώρο έκτασης 2300 κυβικών μέτρων.
Δυτικά στην ίδια ευθεία με τα παλαιά γραφεία του οργανισμού υπάρχει η Αποθήκη 10 και στη συνέχεια η Αποθήκη 7.
Πίσω από την Αποθήκη ΠΑΕΓΑ βρίσκονται οι Αποθήκες 15 και 14, όπου σήμερα στεγάζεται το Ιστορικό Αρχείο. Πίσω από την Αποθήκη 10 βρίσκεται η Αποθήκη 9 και πίσω από την Αποθήκη 7 βρισκόταν η Αποθήκη 8 η οποία δεν υπάρχει σήμερα. Πίσω από την Αποθήκη 9 βρίσκονταν οι Αποθήκες 11 και 12 οι οποίες δεν υπάρχουν σήμερα.
Στο κρηπίδωμα Δ-Ε είναι δυνατόν να πλευρίσουν 3 έως 4 μεγάλα πλοία βυθίσματος 8 μέτρων. Με την ενοποίηση ΕΖΘ και ΛΤΘ σε ΕΖΛΘ χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση της Ελευθέρας Ζώνης για την φορτοεκφορτώση υποκείμενων εμπορευμάτων σε φόρους (Εμπορεύματα Εξωτερικού).
Στο ύψος της Αποθήκης 3, δυτικός πύργος του Μεγάρου τελωνείου, και ανάμεσα στην οδό Κουντουριώτου και την οδό Αβέρωφ, μέχρι το 1945 βρίσκονταν τα δίδυμα κτίρια της Γαλλικής Εταιρείας. Αυτά είχαν κατασκευαστεί μάλλον μετά το 1904 και τότε βρίσκονταν εκτός των ορίων του λιμένα. Στη συνέχεια, μέχρι το 1945(;) υπήρχαν τα δίδυμα κτίρια τα οποία στέγαζαν τα γραφεία της Γαλλικής Εταιρείας. Αυτά γκρεμίστηκαν μεταπολεμικά, μάλλον γύρω στα 1945, καθώς είχαν υποστεί ζημιές από συμμαχικούς βομβαρδισμούς το 1944. Μετά την κατεδάφισή τους, η περιοχή μετατράπηκε σε χώρο εναπόθεσης Σιδήρων.
Ο ανοιχτός χώρος πίσω από τις Αποθήκες 14 και 15 καθώς και ανατολικά της Αποθήκης 14 χρησίμευε ως χώρος εναπόθεσης οικοδομήσιμου ξυλείας. Στο ανατολικό όριο της ΕΖΘ, σήμερα αποτελεί εκτός των ορίων του ΟΛΘ και είναι συνέχεια της οδού Κουντουριώτου, υπήρχε η Αποθήκη Υλικού της ΕΖΘ.