Ατομικοί φάκελοι παλαιών λιμενεργατών διαφόρων ειδικοτήτων
- GR HATHPA 01_THPA.DD 01.TAD.02.FLM.05
- Υποσειρά
- 1945 - 1998
Η υποσειρά περιλαμβάνει 1.152 ατομικούς υπηρεσιακούς φακέλους των λιμενεργατών που απασχολήθηκαν στον Λιμένα Θεσσαλονίκης από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 έως και το 2001. Το περιεχόμενο των φακέλων συνιστά ένα πλήρες «βιογραφικό αποτύπωμα» του εργατικού δυναμικού, αποτυπώνοντας την πορεία του ατόμου από την είσοδο στο επάγγελμα έως τη συνταξιοδότηση, τη διαγραφή ή τον θάνατο.
Το υλικό οργανώνεται θεματικά στις εξής κεντρικές ενότητες:
-
Υπηρεσιακή Διαδρομή και Επαγγελματική Εξειδίκευση: Τεκμηριώνεται η εξέλιξη των εργασιακών σχέσεων και η εξειδίκευση των εργατών σε διαφορετικούς τομείς. Περιλαμβάνονται:
α) Διαδικασίες Πρόσληψης: Αιτήσεις, δελτία απογραφής, έγγραφα κατάταξης αρχικά ως έκτακτοι/επίκουροι και μετέπειτα μονιμοποιήσεις/εντάξεις στο τακτικό προσωπικό.
β) Ομάδες Εργασίας: Μετακινήσεις μεταξύ εξειδικευμένων ομάδων, όπως η Ομάδα Κύτους Α/Π (φορτοεκφορτώσεις εντός πλοίων), Ομάδα Ξυλείας, Ιχθυεργάτες, Ομάδα Γαιανθράκων και Κομιστική Υπηρεσία (μεταφορά εμπορευμάτων στην ξηρά)
γ) Ιεραρχική Εξέλιξη: Στοιχεία για την προαγωγή εργατών σε Αρχιεργάτες ή Σημειωτές, που περιλαμβάνουν πρόσθετες ευθύνες διοίκησης και καταγραφής φορτίων.
δ) Αξιολόγηση: Εκθέσεις υπηρεσιακής ικανότητας, όπου αποτιμάται η εργατικότητα, η πειθαρχία και το ήθος των εργαζομένων. -
Κοινωνική Προέλευση και Δημογραφικά Στοιχεία
Το αρχείο αποτελεί «καθρέφτη» της προσφυγικής και μεταναστευτικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης:
α) Προσφυγική Αποκατάσταση: Πλήθος φακέλων αφορούν πρόσφυγες πρώτης και δεύτερης γενιάς από τη Μικρά Ασία (Σμύρνη, Νικομήδεια), τον Πόντο (Σινώπη, Τραπεζούντα), την Ανατολική Θράκη (Ραιδεστός) και τον Καύκασο (Σοχούμ Γεωργίας).
β) Εσωτερική Μετανάστευση: Καταγράφεται η εισροή εργατικού δυναμικού από την ελληνική ύπαιθρο, με ιδιαίτερη έμφαση στη Μακεδονία (Σέρρες, Κιλκίς, Πέλλα, Κοζάνη), την Πελοπόννησο (Ηλεία, Αχαΐα) και τα νησιά (Χίος, Ζάκυνθος).
γ) Οικογενειακή Κατάσταση: Ληξιαρχικές πράξεις γάμου και γέννησης, οι οποίες συχνά συνοδεύονται από αιτήσεις για οικογενειακά επιδόματα. -
Πολιτικό Μητρώο και Έλεγχος Νομιμοφροσύνης
Η υποσειρά διασώζει τεκμήρια της πολιτικής ιστορίας και των μηχανισμών κρατικής εποπτείας:
α) Πιστοποιητικά Κοινωνικών Φρονημάτων: Υποχρεωτικά έγγραφα από τη Βασιλική Χωροφυλακή ή την Αστυνομία για την απόδειξη «νομιμοφροσύνης».
β) Ιστορικές Αναφορές: Εντοπίζονται αναφορές για συμμετοχή εργατών σε οργανώσεις της Εθνικής Αντίστασης (ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ) ή εμπλοκή στον Εμφύλιο Πόλεμο (ΔΣΕ).
γ) Διώξεις: Έγγραφα που αφορούν τον χαρακτηρισμό εργατών ως «κομμουνιστών», αποφάσεις αποχαρακτηρισμού ή και απολύσεων λόγω πολιτικών πεποιθήσεων κατά τις δεκαετίες του '50 και '60. -
Υγεία, Ασφάλεια και Εργατικά Ατυχήματα
Αναδεικνύονται οι κίνδυνοι και η κοινωνική πρόνοια στον χώρο του λιμένα:
α) Εργατικά Ατυχήματα: Εκθέσεις για τραυματισμούς, ενίοτε θανατηφόρους (π.χ. περίπτωση Γ. Μαντσίδη), και γνωματεύσεις για την καταβολή επιδομάτων ή αναπηρικών συντάξεων.
β) Ιατρική Περίθαλψη: Γνωματεύσεις γιατρών του ΙΚΑ ή του ΚΑΦ, άδειες λουτροθεραπείας και εξιτήρια νοσοκομείων που τεκμηριώνουν τις επαγγελματικές ασθένειες της εποχής. -
Οικονομικά και Πειθαρχικά Στοιχεία
Αποδοχές: Πίνακες πραγματοποιηθέντων ημερομισθίων, καρτέλες ενσήμων και έγγραφα για τη λήψη δανείων από το Ταμείο Πρόνοιας.
Πειθαρχικές Διαδικασίες: Πρακτικά Ένορκων Διοικητικών Εξετάσεων (ΕΔΕ), απολογίες για παραπτώματα (αδικαιολόγητες απουσίες, εξύβριση, κλοπή εμπορεύματος, εγκατάλειψη πόστου) και αποφάσεις επιβολής προστίμων ή διαγραφών. -
Ιδιαίτερα και Σπάνια Τεκμήρια
Πολυγλωσσία: Έγγραφα σε Γερμανικά, Ολλανδικά και Ιταλικά, που αφορούν κυρίως ιατρικές βεβαιώσεις ή αλληλογραφία για εργάτες που είχαν μετακινηθεί στο εξωτερικό.
Πολεμική Αποκατάσταση: Στοιχεία για «Παλαιούς Πολεμιστές» και αναπήρους πολέμου που εντάχθηκαν στο λιμάνι βάσει ειδικών νόμων κοινωνικής πρόνοιας.Ιστορική Σύνοψη: Η σειρά FLM.05 δεν είναι απλώς ένα διοικητικό αρχείο προσωπικού, αλλά μια γιγαντιαία κοινωνική ανθρωπογεωγραφία. Μέσα από τις 134.493 ψηφιακές εικόνες, ανασυντίθεται η καθημερινότητα των ανθρώπων που έχτισαν τη σύγχρονη Θεσσαλονίκη, μετατρέποντας το λιμάνι από έναν τόπο σκληρής χειρωνακτικής εργασίας σε έναν οργανωμένο βιομηχανικό και διαμετακομιστικό κόμβο.
Επιτροπή Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Λιμένος Θεσσαλονίκης