Τεκμήριο 02.08 - Δελτίον Στατιστικής της Κινήσεως της Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης κατά τα έτη 1945-1951

Το κείμενο αναλύει σε βάθος την κίνηση των εμπορευμάτων υπό καθεστώς διαμετακόμισης (transit), η οποία αφορούσε σχεδόν αποκλειστικά τη Γιουγκοσλαβία.
Η ανάλυση τονίζει τα εξής σημεία:
Προπολεμική Σημασία: Πριν τον πόλεμο, το διαμετακομιστικό εμπόριο αποτελούσε ζωτικό κομμάτι της δραστηριότητας του λιμανιού.
Μεταπολεμική Κατάρρευση: Ο πόλεμος και η ταραγμένη πολιτική κατάσταση που ακολούθησε (Εμφύλιος Πόλεμος) σχεδόν μηδένισαν αυτή την κίνηση τα πρώτα χρόνια (1945-1948).
Το Σημείο Καμπής (1949): Η ανάλυση αποδίδει την εντυπωσιακή ανάκαμψη του διαμετακομιστικού εμπορίου στη ρήξη της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο με τις χώρες του Σοβιετικού μπλοκ (Κομινφόρμ) το 1948. Η ρήξη αυτή ανάγκασε τη Γιουγκοσλαβία να στραφεί εμπορικά προς τη Δύση, καθιστώντας το λιμάνι της Θεσσαλονίκης την κύρια και φυσική της διέξοδο προς το Αιγαίο.
Εντυπωσιακή Άνοδος: Η γιουγκοσλαβική διαμετακόμιση εκτοξεύθηκε από σχεδόν μηδενικά επίπεδα σε 78.819 τόνους το 1949, και έφτασε τους 280.329 τόνους το 1951, ξεπερνώντας κατά πολύ τα προπολεμικά επίπεδα του 1939.
Στρατηγική Σημασία: Το κείμενο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εξέλιξη αυτή ήταν καθοριστικής σημασίας για την επιβίωση και την ανάπτυξη του λιμανιού και απέδειξε την αποκατάσταση των φιλικών εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Γιουγκοσλαβίας.