Τεκμήριο - GR.HATHPA.THPA.DM.EZTH.01.04.03.13.05.02.40.jpg

Στις 30 Αυγούστου 1923 προσλήφθηκε ο πολιτικός μηχανικός Παύλος Καμπάς ως διευθυντής της υπό σύσταση τεχνικής υπηρεσίας της ΕΖΘ. Μεταξύ άλλων ανέλαβε το τεχνικό μέρος στη διεκπεραίωση της υπόθεσης των απαλλοτριώσεων, δηλαδή ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα που έπρεπε να επιλυθούν για τη λειτουργία της Ζώνης, την καταμέτρηση των υπαρχουσών αποθηκών πάνω στον ανατολικό προβλήτα, τη μελέτη για το σχέδιο περιτειχίσματος και το το σχέδιο διαρρύθμισης της Ζώνης.
Με βάση το Προεδρικό Διάταγμα της 12 Μαρτίου 1925, συστήθηκε επίσημα Τεχνικό Τμήμα ή Τεχνική Υπηρεσία. Η Τεχνική Υπηρεσία άρχισε να λειτουργεί από τις 19 Οκτωβρίου 1925 όταν ξεκίνησε η λειτουργία της ΕΖΘ. Όταν παραιτήθηκε ο Παύλος Καμπάς, προσλήφθηκε προσλήφθηκε στις 20 Απριλίου 1925 ο Γεώργιος Κοκκόλης στη θέση του ως Μηχανικός Α΄ και προϊστάμενος Τεχνικού Τμήματος ο οποίος θα παραμείνει στη συγκεκριμένη θέση έως 30 Απριλίου 1935. Στις 15 Μαΐου 1925 προσλήφθηκε ο δεύτερος μηχανικός της Τεχνικής Υπηρεσίας, ο Ιωάννης Νειάδας. Με νέο Προεδρικό Διάταγμα το 1929 (Π.Δ 11.5.1929) κυρώνεται ένας πληρέστερος εσωτερικός οργανισμός και εντάσσεται στην Εσωτερική Υπηρεσία. Με τον Α.Ν. 962/23.11.1937, η Τεχνική Υπηρεσία ουσιαστικά αντικαθίσταται από την Υπηρεσία Ακινήτων και Υλικού. Με το Βασιλικό Διάταγμα 24/1/1949 το οργανόγραμμα επανέρχεται περίπου στην προηγούμενη μορφή του. Η Υπηρεσία Ακινήτων και Υλικού μετονομάζεται σε Τεχνική Υπηρεσία. Η Τεχνική Υπηρεσία εξαρτάται απευθείας από την Διεύθυνση.
Στις 29 Ιουλίου 1947 ο Μάρκος Μπούρος προσλήφθηκε προϊστάμενος της τεχνικής Υπηρεσίας ΕΖΘ. Την 1 Ιουλίου 1951 προσλήφθηκε ο Ιωάννης Αγαθαγγέλου με σύσταση του μηχανικού Μάρκου Μπούρου στην Τεχνική Υπηρεσία ΕΖΘ. Θα παραμείνουν μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 1953. Τότε, το υπουργείο Οικονομικών θα καταργήσει την πίστωση στις θέσεις των τριών εκτάκτων τεχνικών υπαλλήλων της Τεχνικής Υπηρεσίας ΕΖΘ και η σύμβαση εργασίας των υπαλλήλων της τεχνικής υπηρεσίας ΕΖΘ Αγαθαγγέλου Ιωάννη, Μαστραντώνη Αντώνιο και Μπούρου Μάρκου θα διακοπεί. Η Διεύθυνση της ΕΖΘ θα διαμαρτυρηθεί χωρίς όμως ανταπόκριση με αποτέλεσμα η Τεχνική Υπηρεσία της ΕΖΘ να πάψει να υφίσταται. Με τη συγχώνευση ΛΤΘ και ΕΖΘ, η Τεχνική Υπηρεσία ενσωματώθηκε στην πρώην τεχνική Υπηρεσία ΛΤΘ με βάση την εγκύκλια διαταγή αριθ.13 στις 11 Ιανουαρίου 1954 με προϊστάμενο τον Ιωάννη Παπαδόπουλο η οποία εξελίχθηκε κατόπιν σε Τεχνική Υπηρεσία ΕΖΛΘ.

Η Γιουγκοσλαβική Ελευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης (ΓΕΖΘ) αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες διεθνείς εμπορικές συμφωνίες της Ελλάδας με τη Σερβία και αργότερα τη Γιουγκοσλαβία, διαμορφώνοντας τη γεωπολιτική και οικονομική δυναμική της Θεσσαλονίκης κατά τον 20ό αιώνα. Η ιστορία της Ζώνης ξεκίνησε το 1913 με τη Συνθήκη Συμμαχίας μεταξύ Ελλάδας και Σερβίας, η οποία προέβλεπε διαμετακομιστικές διευκολύνσεις για τη Σερβία μέσω του λιμένα της Θεσσαλονίκης για 50 χρόνια.

Το 1914, η ελληνική κυβέρνηση υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο αποφάσισε τη δημιουργία της Ελληνικής Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης (ΕΕΖΘ), η οποία κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος του λιμανιού. Παράλληλα, η σερβική κυβέρνηση απαίτησε τη δημιουργία μιας Σερβικής Ελευθέρας Ζώνης (ΣΕΖ), στηριζόμενη στη Συνθήκη του 1913. Παρότι η πρώτη διμερής Σύμβαση υπεγράφη στις 10 Μαΐου 1914, δεν επικυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή λόγω του ξεσπάσματος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918), η Σερβία χρησιμοποίησε το λιμάνι της Θεσσαλονίκης ως βασικό κόμβο για την εξυπηρέτηση των στρατιωτικών και εμπορικών της αναγκών. Το 1917, η Ελλάδα επέτρεψε τη δημιουργία Σερβικού Γραφείου Εκτελωνισμού στο λιμάνι υπό ελληνική εποπτεία, αλλά χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η ίδρυση της Ζώνης.

Το 1923, μετά τη συγκρότηση του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, η Ελλάδα και η Σερβία υπέγραψαν τη Σύμβαση «περί διακανονισμού της διά Θεσσαλονίκης διαμετακομίσεως». Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, παραχωρήθηκε για 50 χρόνια χώρος 94.000 τ.μ. στο δυτικό τμήμα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, περιλαμβάνοντας την προβλήτα 2 και το κρηπίδωμα 9 για εξυπηρέτηση των σερβικών εμπορικών πλοίων.

Η Σερβική Ελευθέρα Ζώνη (ΣΕΖ) τέθηκε σε λειτουργία το 1925, με τη διοίκηση της να υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων. Η Ελλάδα διατηρούσε πλήρη κυριαρχικά δικαιώματα, ενώ οι Σέρβοι είχαν ελευθερία τελωνειακής και εμπορικής δραστηριότητας.

Το 1929, μετονομάστηκε σε Γιουγκοσλαβική Ελευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης (ΓΕΖΘ), μετά τη μετονομασία του Βασιλείου σε Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας. Η απόφαση αυτή ελήφθη αυτοβούλως από τους Γιουγκοσλάβους, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με την ελληνική κυβέρνηση.

Κατά τη δεκαετία του 1930, η ΓΕΖΘ αναπτύχθηκε σημαντικά, με τον όγκο εμπορευμάτων που διακινούνταν μέσω αυτής να φτάνει περίπου 1.800.000 τόνους ετησίως. Οι βασικές εξαγωγές της Γιουγκοσλαβίας περιλάμβαναν μεταλλεύματα μολύβδου, χρωμίου, ψευδαργύρου, ενώ οι εισαγωγές περιλάμβαναν σιτηρά, ζάχαρη, βαμβάκι και βιομηχανικό εξοπλισμό. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν και 140 σερβικές εμπορικές εταιρείες στη Θεσσαλονίκη, ενώ το 1925 ιδρύθηκε το Σερβικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης.

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Ζώνη υπέστη σοβαρές καταστροφές. Το 1941, τα ναζιστικά στρατεύματα κατέλαβαν τη ΓΕΖΘ, μετατρέποντάς την σε ναυτική βάση και ανθυποβρυχιακό κέντρο. Το 1944, οι Γερμανοί κατέστρεψαν μεγάλο μέρος των εγκαταστάσεων, κατεδαφίζοντας αποθήκες, αποβάθρες και σιδηροδρομικές γραμμές, ενώ λεηλάτησαν και το αρχείο της Ζώνης.

Μετά τον πόλεμο, η Γιουγκοσλαβία επανέκτησε το δικαίωμα χρήσης της Ζώνης το 1953, ύστερα από διμερείς διαπραγματεύσεις με την ελληνική κυβέρνηση. Την περίοδο 1953-1974, η Ζώνη γνώρισε νέα ακμή, με τη διακίνηση εμπορευμάτων να κορυφώνεται το 1966. Οι βασικές εξαγωγές αφορούσαν ξύλο, μεταλλεύματα και αγροτικά προϊόντα, ενώ οι εισαγωγές προέρχονταν κυρίως από χώρες όπως οι ΗΠΑ, Ιταλία, Αίγυπτος και Ανατολική Γερμανία.

Το 1974, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν θα ανανεώσει τη σύμβαση του 1923, με τη λειτουργία της Ζώνης να τερματίζεται οριστικά στις 14 Οκτωβρίου 1975. Με τη νέα σύμβαση του 1975, η διαμετακόμιση των γιουγκοσλαβικών εμπορευμάτων ενσωματώθηκε στη γενική εμπορική λειτουργία του λιμένα της Θεσσαλονίκης, σηματοδοτώντας το τέλος της Γιουγκοσλαβικής Ελευθέρας Ζώνης.