Υπάλληλος Αυτόνομου Υπηρεσίας Επισιτισμού Μακεδονίας (Α.Υ.Ε.Μ)
Ταξονομία
Κώδικας
Σημείωση περιεχομένου
- το Δεκέμβριο του 1941, συστήθηκε η Γενική Διεύθυνση Επισιτισμού και Οικονομικών Αναγκών, η οποία αντικατέστησε όλες τις προηγούμενες αρμόδιες υπηρεσίες, για να οργανώσει καλύτερα την κατάσταση, «που είναι χαώδης», όπως διατεινόταν ο Τύπος, ο οποίος σε μία προσπάθεια αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης από το ίδιο το ζήτημα της ξένης κατοχής και των προβλημάτων που αυτή δημιουργούσε, επισήμαινε προβλήματα απλώς στην οργάνωση των υπηρεσιών και στη λειτουργία τους. Πρωταρχικό μέλημα αποτελούσε η εξασφάλιση της ενιαίας διαχείρισης των επισιτιστικών και οικονομικών αναγκών και η εφαρμογή των αγορανομικών μέτρων στο χώρο αυτό μέσω της ρύθμισης της συγκέντρωσης, μεταφοράς και διανομής των προϊόντων υπό την από κοινού εποπτεία του Υπουργού - Γενικού Διοικητή Μακεδονίας78 και του Στρατιωτικού Διοικητή Θεσσαλονίκης – Αιγαίου. Το προσωπικό της Διεύθυνσης Επισιτισμού προσλαμβανόταν με τη μέθοδο της απόσπασης ή διορισμού, μετά από υπόδειξη του προϊσταμένου της και φυσικά τη συγκατάθεση του Διοικητή του στρατού Θεσσαλονίκης – Αιγαίου. Η Γ.Δ.Ε.Ο.Α λειτούργησε περίπου για έξι μήνες από το Δεκέμβριο του 1941 μέχρι το Μάϊο του 1942.
- Ωστόσο, η κατάσταση εξακολουθούσε να είναι δύσκολη, με τις ελλείψεις να συνεχίζονται, προϊόντα να μη φτάνουν από τις αποστολές και το πρόβλημα της πείνας να οξύνεται ιδιαίτερα τους ανοιξιάτικους μήνες. Έτσι, τον Ιούνιο του 1942 ιδρύθηκε η Αυτόνομη Υπηρεσία Επισιτισμού Μακεδονίας (Α.Υ.Ε.Μ.), με σκοπό την αντιμετώπιση των επισιτιστικών προβλημάτων στην περιοχή της Μακεδονίας, το συντονισμό και την ενιαία ρύθμιση των επισιτιστικών δραστηριοτήτων στο χώρο της Μακεδονίας, η οποία και διατηρήθηκε μέχρι το τέλος της Κατοχής. Συγκεκριμένα, Πριν από τη σύστασή της αποφασίστηκε οικονομικός έλεγχος με σκοπό την εκκαθάριση της Γενικής Διεύθυνσης, η οποία αποκάλυψε πλήθος ατασθαλιών στα ταμεία και στις αποθήκες τροφίμων και ότι μεγάλες ποσότητες αυτών που είχαν κατάσχει οι Γερμανοί, είχαν παραχωρηθεί σε ιδιώτες κατά κανόνα εύπορους συνεργάτες των Γερμανών, ενώ ο Νικόλαος Χέρτουρας που είχε τοποθετηθεί από το Βασίλειο Σιμωνίδη, γενικό διοικητή Μακεδονίας, ως γενικός διευθυντής της υπηρεσίας, αποσπασμένος από την αντίστοιχη θέση στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, καρπωνόταν δημόσιους πόρους και επισιτιστικά αποθέματα.
- Διευθυντής της παρέμεινε ο Νικόλαος Χερτούρας και Υποδιευθυντές ορίστηκαν οι Γ. Παπαβασιλείου και Χρ. Λασκαρίδης
- Οι δύο κύριοι τομείς δραστηριότητας της νέας υπηρεσίας ήταν ο τομέας του εφοδιασμού και αυτός των διανομών. Η πρώτη υπηρεσία φρόντιζε για την εξασφάλιση των αναγκαίων αγαθών και για τη διατροφή του πληθυσμού, έργο ιδιαίτερα δύσκολο, λόγω ακριβώς των συνθηκών που επικρατούσαν. Ο τομέας διανομής οργάνωνε το σύστημα των δελτίων, τις περιστασιακές απευθείας διανομές αγαθών στον πληθυσμό, το σύστημα των λαϊκών συσσιτίων αλλά και τις ειδικές χορηγήσεις που αφορούσαν την τροφοδοσία των δυνάμεων κατοχής, της γερμανικής παροικίας, ορισμένων Ελλήνων που είχαν άμεση σχέση με αυτούς, αλλά και τους εργαζόμενους σε γερμανικά15 έργα και υπηρεσίες,51 ενώ οι εργαζόμενοι στα συσσίτια θα ήταν αποσπασμένοι δημόσιοι υπάλληλοι και θα είχαν πρόσθετη αμοιβή αναλόγως με την υπηρεσία που θα προσφέρανε
- Οι κύριες πηγές εξασφάλισης των ποσοτήτων που προορίζονταν για τον αστικό πληθυσμό σύμφωνα με τα αρχεία της Α.Υ.Ε. ήταν η ειδική φορολογία σε είδος, που επιβλήθηκε στην αγροτική, κτηνοτροφική, αλιευτική και βιομηχανική παραγωγή υπέρ του επισιτισμού του αστικού πληθυσμού, ένα ειδικό παρακράτημα 10 – 15% που επιβλήθηκε σε κάθε εμπορική ανταλλαγή, μεταφορά προϊόντος ή εισαγωγή πρώτων υλών, οι κατασχέσεις τροφίμων ή τα πρόστιμα που η υπηρεσία επέβαλε σε περιπτώσεις αγορανομικών παραβάσεων, οι κατά καιρούς χορηγήσεις τροφίμων από την Α.Τ.Ε. και τέλος οι εισαγωγές τροφίμων από το εξωτερικό.
- Οι υπάλληλοι της ΕΖΘ απασχολήθηκαν κατά την περίοδο της Κατοχής στην Αυτόνομο Υπηρεσία. Κάποιοι για μικρότερο και κάποιοι για μεγαλύτερο διάστημα. Οι περισσότεροι επ΄σετεψαν στην ΕΖΘ με την επαναλειτουργία της το 1945. Κάποιοι το 1943.
- Τον Ιούλιο του 1942 το στελεχιακό δυναμικό της επισιτιστικής υπηρεσίας αντιστοιχούσε σε 294 εργαζομένους, ενώ τον Ιανουάριο του 1943 παρουσίασε άνοδο και ανήλθε στους 550. α αίτια αυτού του φαινομένου αύξησης του προσωπικού πρέπει να αναζητηθούν, όχι μόνο στη συνεχή διεύρυνση και επέκταση του οργανισμού και συνεπώς στις ολοένα και αυξανόμενες υπηρεσιακές ανάγκες, αλλά και στην κοινωνική επιταγή, με στόχο την ενίσχυση των ενδεών πληθυσμιακών ομάδων, που στερούνταν το βασικό εισόδημα. Κατ’ ακολουθία, πραγματοποιήθηκαν μαζικές προσλήψεις υπαλλήλων, οι οποίες σε βάθος χρόνου συνέδραμαν στη δημιουργία δυσκαμψίας του γραφειοκρατικού μηχανισμού και σε περιπλοκή των καθηκόντων των διαφόρων θέσεων.
- Οι υπάλληλοι της ΕΖΘ απασχολήθηκαν κατά την περίοδο της Κατοχής στην Αυτόνομο Υπηρεσία. Κάποιοι για μικρότερο και κάποιοι για μεγαλύτερο διάστημα. Οι περισσότεροι επ΄σετεψαν στην ΕΖΘ με την επαναλειτουργία της το 1945. Κάποιοι το 1943.
- Η τοποθεσία στέγασης του νεοΐδρυθείσας υπηρεσίας δε μεταβλήθηκε από αυτήν του προκατόχου της, με άλλα λόγια χρησιμοποιήθηκε το κτίριο του Ε.Β.Ε.Θ., εκ παραλλήλου όμως με αυτό της Τράπεζας της Ανατολής, για την επαρκή κάλυψη όλων των υπηρεσιών.
Σημείωση(εις) πηγής
- Μαρία Καβάλλα, «Ελλείψεις και πείνα στη Θεσσαλονίκη της Γερμανικής Κατοχής. Πρακτικές επιβίωσης και η σημασία τους»
- Χατζοπούλου Ι. Ναυσικά, Ο ΕΠΙΣΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ