Μέγαρο Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας (Μέγαρο Σουρούτζιεβιτς)

Ταξονομία

Κώδικας

Σημείωση περιεχομένου

  • Τριώροφο του 1912 στην Ναυάρχου Βότση 5 (δίπλα στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, στο λιμάνι) Οι πρώτοι ιδιοκτήτες ήταν τα αδέλφια Σπύρος, Ιβάν και Μήτσε Σουρούτζιεβιτς (ή Σουρούγιεβιτς, Surujievic), Βουλγαρικής υπηκοότητας. [Είναι πιθανόν ο Σπύρος Σουρούτζιεβιτς να ήταν ο Σπύρος Σουρουτζής, που αναφέρεται στον οδηγό της Θεσσαλονίκης του 1911 μεταξύ των “Αποστολών Πρακτόρων” (Commissionaires, ένα είδος εμπορικών μεσαζόντων) και με γραφείο στον Φραγκομαχαλά.] Στην πυρκαγιά του 1917 κάηκε μόνο η στέγη του και λίγο στον τελευταίο όροφο. Τα πρώτα χρόνια ήταν έδρα ασφαλιστικών εταιρειών, εκτελωνιστών παραγγελιοδόχων και εμπορίας ναυτιλιακών ειδών. Μεταξύ αυτών ήταν και η Ρώσικη Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου. Στέγασε επίσης το προξενείο της Ισπανίας και μετά το 1930 το προξενείο της Ιαπωνίας και την ΕΛ.Π.Α. Θεσσαλονίκης. Στο ισόγειο λειτουργούσαν καφενεία και οινομαγειρεία για τους λιμενεργάτες. Την περίοδο της Κατοχής το κτίριο επιτάχθηκε από το ναζιστικό στρατό για να χρησιμοποιηθεί ως γερμανική αστυνομία και στον Εμφύλιο χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει ανταρτόπληκτους κι έτσι έγιναν παρεμβάσεις για τη δημιουργία δύο διαμερισμάτων ανά όροφο με κοινή κουζίνα και τουαλέτα. Το 1951 ανασκευάστηκε πλήρως η στέγη του. Κατά τη δεκαετία του ’50, οι όροφοί του χρησιμοποιήθηκαν ως διαμερίσματα και στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 ως οίκος ανοχής. Το 1995, ο πρώτος όροφος κάηκε κι έπαθε μεγάλες ζημιές. Έτσι άρχισε η εγκατάλειψή του κι από το 2000 ερήμωσε. Ως τελευταίοι ιδιοκτήτες αναφέρονται οι αδελφοί Αναστάσιος και Δημήτριος Πετηκάκης.
  • Το κτίριο αποτελεί ένα αρχιτεκτονικό παλίμψηστο και έναν μάρτυρα της ιστορίας του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Η πολυλειτουργική του χρήση διαχρονικά —από έδρα διεθνών εμπορικών εταιρειών και προξενείων έως κατάλυμα προσφύγων, οικία και οίκος ανοχής— το καθιστά ένα μοναδικό τεκμήριο για τη μελέτη της αστικής, κοινωνικής και οικονομικής εξέλιξης της πόλης. Χρήσεις:
  • * Αρχική Χρήση: Στέγασε εμπορικές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις, όπως ασφαλιστικές εταιρείες, εκτελωνιστές, και κυρίως τη Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου.
  • * Διπλωματική Παρουσία: Φιλοξένησε το Προξενείο της Ισπανίας και, μετά το 1930, το Προξενείο της Ιαπωνίας.
  • * Κοινωνική Λειτουργία: Στέγασε την ΕΛ.Π.Α. Θεσσαλονίκης, ενώ στο ισόγειο λειτουργούσαν καφενεία και οινομαγειρεία για τους λιμενεργάτες.
  • * Πολεμικές Περίοδοι: Επιτάχθηκε από τον ναζιστικό στρατό την περίοδο της Κατοχής ως έδρα της γερμανικής αστυνομίας. Στον Εμφύλιο, μετατράπηκε σε κατάλυμα για ανταρτόπληκτους, με παρεμβάσεις για δημιουργία διαμερισμάτων.
  • * Μεταπολεμική Περίοδος & Παρακμή: Τη δεκαετία του '50 χρησιμοποιήθηκε ως οικιστικό κτίριο (διαμερίσματα) και στις αρχές του '70 λειτούργησε ως οίκος ανοχής.
  • Τελευταίοι Ιδιοκτήτες: Αδελφοί Αναστάσιος και Δημήτριος Πετηκάκης.
  • Το κτίριο υπέστη σημαντικές φθορές από δύο πυρκαγιές: το 1917 (στέγη και τελευταίος όροφος) και το 1995 (πρώτος όροφος), η οποία οδήγησε στην οριστική του εγκατάλειψη. Η στέγη του ανακατασκευάστηκε πλήρως το 1951. Από το 2000 παραμένει ερειπωμένο.
  • Το κτίριο έχει υποστεί πολλαπλές καταστροφές (πυρκαγιές 1917, 1995) και αλλοιώσεις (εσωτερικές διαρρυθμίσεις για στέγαση προσφύγων). Σήμερα βρίσκεται σε κατάσταση ερήμωσης και κρίνεται επικινδύνως ετοιμόρροπο, με την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία να κινδυνεύει με ολική απώλεια.

Σημείωση(εις) πηγής

  • Από τον Νίκανδρο Καστανίδη

Display note(s)

  • Το παρόν δελτίο συντάχθηκε στις 30 Ιουνίου 2025, βάσει ιστορικών πληροφοριών που παρασχέθηκαν.

Ιεραρχημένοι όροι

Μέγαρο Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας (Μέγαρο Σουρούτζιεβιτς)

Equivalent terms

Μέγαρο Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας (Μέγαρο Σουρούτζιεβιτς)

Σχετικοί όροι

Μέγαρο Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας (Μέγαρο Σουρούτζιεβιτς)

1 Καθιερωμένη εγγραφή results for Μέγαρο Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας (Μέγαρο Σουρούτζιεβιτς)

1 results directly related Exclude narrower terms

Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου

  • Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου
  • Ίδρυση: 1856| Δραστηριοποίηση στη Θεσσαλονίκη: από τέλη 19ου αιώνα έως 1917

Η «Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου» (ROPiT) ιδρύθηκε το 1856 στην Οδησσό και γρήγορα εξελίχθηκε σε έναν από τους ισχυρότερους οικονομικούς βραχίονες της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Με έναν στόλο που το 1901 αριθμούσε 72 ατμόπλοια και μετοχές εισηγμένες στο Χρηματιστήριο της Αγίας Πετρούπολης, η εταιρεία κυριαρχούσε στις θαλάσσιες μεταφορές της Μαύρης Θάλασσας και της Μεσογείου.
Η εμβέλειά της ξεπερνούσε κατά πολύ την απλή εμπορική ναυτιλία. Το 1858 εξασφάλισε 24ετές συμβόλαιο για τη χρήση του στρατηγικής σημασίας λιμένα της Βιλλαφράνκα (Villafranca Marittima) στη Μεσόγειο. Επιπλέον, είχε αναλάβει τη διαχείριση του Ναυπηγείου της Σεβαστούπολης, ενώ από το 1863 έως το 1914 λειτουργούσε όλα τα ρωσικά ταχυδρομικά γραφεία εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ασκώντας de facto διπλωματικό και κρατικό ρόλο.
Η Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου υπήρξε μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιήθηκαν στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης στα τέλη της Οθωμανικής περιόδου και τις αρχές του 20ού αιώνα. Λειτουργούσε ως βασικός κόμβος για το θαλάσσιο εμπόριο και τις μεταφορές μεταξύ της Θεσσαλονίκης, της Κωνσταντινούπολης και των λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας, διαδραματίζοντας κρίσιμο ρόλο στην οικονομική σύνδεση της πόλης με τη ρωσική αγορά. Από το 1912, η εταιρεία εγκατέστησε τα κεντρικά της γραφεία στο νεόδμητο, τριώροφο μέγαρο των αδελφών Σουρούτζιεβιτς, στην οδό Ναυάρχου Βότση 5. Η δραστηριότητά της, όπως και το κτίριο που τη στέγαζε, επηρεάστηκε καθοριστικά από τα ιστορικά γεγονότα της εποχής, όπως ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος και η Μεγάλη Πυρκαγιά του 1917, η οποία κατέστρεψε τμήμα του κτιρίου.