Μέγαρο Τελωνείου ή Επιβατικός Σταθμός

Ταξονομία

Κώδικας

Σημείωση περιεχομένου

  • Το Μέγαρο Τελωνείου Θεσσαλονίκης αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής της πόλης. Τα σχέδια ανατέθηκαν το 1909 στον Ελί Μοδιάνο, μηχανικό με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη και σπουδές στην École Centrale του Παρισιού, όπου ειδικεύτηκε στις κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα – μια τεχνική άγνωστη ως τότε στην πόλη. Η στατική μελέτη εκπονήθηκε από το Τεχνικό Γραφείο Hennebique, που κατείχε την πατέντα για το σύστημα του οπλισμένου σκυροδέματος.
  • Η θεμελίωση του κτιρίου πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 1910 από τον Υπουργό Οικονομικών των Νεότουρκων, Τζαβίτ Μπέη (Ντονμέ εβραϊκής καταγωγής από τη Θεσσαλονίκη), και η κατασκευή ολοκληρώθηκε το 1912. Με μήκος 200 μέτρων και έκταση 12.000 τ.μ., το κτίριο αποτέλεσε την πρώτη κατασκευή της πόλης με σκελετό από μπετόν αρμέ, θέτοντας τις βάσεις για την εκβιομηχάνιση της αρχιτεκτονικής στη Θεσσαλονίκη. Η μορφολογία του παραπέμπει σε νέο-αναγεννησιακό στυλ με έντονες γαλλικές επιρροές, ανάλογες με κτίρια στην Αλεξάνδρεια, την Κωνσταντινούπολη (Σίρκετζι) και τη Σμύρνη.
  • Αν και ο αρχικός αρχιτεκτονικός σχεδιασμός αποδίδεται στον Alexandre Vallaury, η μελέτη και η αποπεράτωση έγιναν από τον Μοδιάνο, ο οποίος μετέφερε στη Θεσσαλονίκη την τεχνογνωσία που απέκτησε στη Γαλλία.
  • ο κτίριο τοποθετήθηκε στρατηγικά στο μέτωπο της θάλασσας, ανάμεσα στους λιμενοβραχίονες, εξυπηρετώντας τις ανάγκες του ταχέως αναπτυσσόμενου λιμένα. Στεγάστηκε αρχικά η οθωμανική τελωνειακή υπηρεσία και αποτέλεσε κομβικό σημείο του διεθνούς εμπορίου. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912, πέρασε στον έλεγχο του ελληνικού κράτους και συνέχισε να λειτουργεί ως τελωνείο, ενώ η δημιουργία της Ελεύθερης Ζώνης (1923) αύξησε τη σημασία του ως εμπορικού κέντρου.
  • Το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο λόγω βομβαρδισμών (1944) και περαιτέρω φθορές κατά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων, ενώ επλήγη και από τον σεισμό του 1978. Οι εργασίες αποκατάστασης ολοκληρώθηκαν το 1952–1953, με χρηματοδότηση αρχικά από το Λιμενικό Ταμείο και αργότερα από το Σχέδιο Μάρσαλ.
  • Το κτίριο κηρύχθηκε διατηρητέο το 1977, αλλά η επίδραση του θαλάσσιου περιβάλλοντος και οι σεισμικές καταπονήσεις προκάλεσαν σοβαρά στατικά προβλήματα. Για μεγάλο διάστημα παρέμεινε εκτός λειτουργίας. Σήμερα στεγάζει τον Επιβατικό Σταθμό, εξυπηρετώντας κυρίως τα κρουαζιερόπλοια, καθώς οι τακτικές ακτοπλοϊκές γραμμές έχουν διακοπεί από το 2014.

Σημείωση(εις) πηγής

Display note(s)

Ιεραρχημένοι όροι

Equivalent terms

Μέγαρο Τελωνείου ή Επιβατικός Σταθμός

Σχετικοί όροι

Μέγαρο Τελωνείου ή Επιβατικός Σταθμός

8 Καθιερωμένη εγγραφή results for Μέγαρο Τελωνείου ή Επιβατικός Σταθμός

3 results directly related Exclude narrower terms

Vallaury Alexandre

  • Φυσικό πρόσωπο
  • Γέννηση: 1850 Απεβίωσε: 1921

Ο Alexandre Vallaury (1850-1921) ήταν ένας Γάλλος αρχιτέκτονας που δραστηριοποιήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από Γάλλους γονείς και σπούδασε αρχιτεκτονική στο École Nationale Supérieure des Beaux-Arts στο Παρίσι. Επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη το 1878 και άρχισε μια επιτυχημένη καριέρα, σχεδιάζοντας πολλά σημαντικά κτίρια. Ήταν επίσης καθηγητής αρχιτεκτονικής στην Sanayi-i Nefise Mektebi (Σχολή Καλών Τεχνών) στην Κωνσταντινούπολη, όπου βοήθησε στην εκπαίδευση μιας νέας γενιάς οθωμανών αρχιτεκτόνων. Ο Vallaury τιμήθηκε με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής από τη Γαλλία και με το Osmanli Nişanı από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη το 1921.

ΕΓΕ Rheiner Wasche und Bekleidungsfabrik GmbH & Co Rheine in Westfalen, εταιρεία

  • Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου
  • 1960 - 1985 (δραστηριότητα στη Θεσσαλονίκη)

Η ΕΓΕ Rheiner Wasche und Bekleidungsfabrik GmbH & Co Rheine in Westfalen ήταν γερμανική βιομηχανία ενδυμάτων που δραστηριοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη από τη δεκαετία του 1960 έως το 1985. Η εταιρεία εγκαταστάθηκε στην ανατολική πτέρυγα του Παλιού Τελωνείου του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, εντός της λεγόμενης Ελεύθερης Ζώνης, απολαμβάνοντας ειδικό τελωνειακό και φορολογικό καθεστώς.

Η Rheiner απασχολούσε κυρίως Ελληνίδες εργάτριες. Τα υφάσματα και οι κλωστές εισάγονταν από τη Γερμανία, ενώ τα παραγόμενα ενδύματα εξάγονταν απευθείας στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Συνθήκες Εργασίας:

Οι συνθήκες εργασίας στο εργοστάσιο χαρακτηρίζονταν ως αυστηρές:

Πειθαρχία: Απαγορευόταν η καθυστέρηση στην προσέλευση. Αν μια εργάτρια αργούσε έστω και ένα λεπτό, δεν της επιτρεπόταν η είσοδος.
Επικοινωνία: Δεν επιτρεπόταν η συνομιλία μεταξύ των εργατριών κατά τη διάρκεια της εργασίας.
Απόδοση: Υπολογιζόταν σχολαστικά η παραγωγικότητα της κάθε εργάτριας, με βάση τον αριθμό των ενδυμάτων που παρήγαγε.
Έλεγχος Ποιότητας: Η Γερμανίδα προϊσταμένη και οι Ελληνίδες αρχιεργάτριες επιθεωρούσαν τακτικά την ποιότητα της εργασίας, με έμφαση στη λεπτομέρεια.

Στην είσοδο του εργοστασίου υπήρχε επιγραφή που ανέφερε το ειδικό τελωνειακό καθεστώς και τις συνέπειες σε περίπτωση παραβίασής του:

"Άπαντα τα υλικά του Εργοστασίου είναι υποκείμενα δασμών και απαγορεύεται η εξαγωγή των εκ του χώρου του Εργοστασίου. Εις περίπτωσιν κατά την οποίαν ευρεθή οποιονδήποτε είδος υλικού εις εργαζόμενον εις το εργοστάσιον, εκτός της αμέσου απολύσεως θα διωχθεί και ποινικώς, επί κλοπή και λαθρεμπορία".

Διεύθυνση και Λειτουργία:

Διευθυντής: Ο Γερμανός Ζίγκφριντ Κότε.
Παραγωγή: Ολόκληρη η παραγωγή εξαγόταν στη Γερμανία.
Καθεστώς: Η λειτουργία εντός της Ελεύθερης Ζώνης παρείχε φορολογικά πλεονεκτήματα.

Κλείσιμο του Εργοστασίου:

Την άνοιξη του 1985, ο εργοδότης κήρυξε πτώχευση και εγκατέλειψε το εργοστάσιο, αφήνοντας περίπου 200 εργάτριες χωρίς εργασία. Υπάρχουν δύο πιθανά σενάρια για το κλείσιμο:

Αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς: Θεωρήθηκαν ασύμφορες για τη συνέχιση της λειτουργίας εντός του λιμανιού.
Αναζήτηση φθηνότερου εργατικού κόστους: Ενδεχομένως η εταιρεία μετέφερε τη δραστηριότητά της σε άλλη χώρα με χαμηλότερο κόστος εργασίας.

Μετά το κλείσιμο, το εργοστάσιο παρέμεινε εγκαταλελειμμένο, διατηρώντας μέχρι σήμερα τα σημάδια της εποχής εκείνης, με μηχανήματα, εργαλεία και προσωπικά αντικείμενα των εργατριών να παραμένουν στον χώρο.

Μοδιάνο Ελί

  • Φυσικό πρόσωπο
  • Γέννηση: 1881 Απεβίωσε: 1968

Ο Ελί Μοδιάνο (1881-1968) ήταν εβραίος αρχιτέκτονας, γόνος της γνωστής και πλούσιας οικογένειας Μοδιάνο, μια από τις πιο δυνατές οικογένειες της εβραϊκής σεφραδιτικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης.
Ο Ελί Μοδιάνο σπούδασε στην École Centrale des Arts et Manufactures στο Παρίσι και αφού γύρισε στη Θεσσαλονίκη, υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς αρχιτέκτονες που άφησαν το στίγμα τους στην πόλη αφού ανέλαβε τον σχεδιασμό σημαντικών κτηρίων της πόλης, όπως το Τελωνείο, το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας – Θράκης και η Αγορά Μοδιάνο. Η σπουδαιότητα του έργου του Μοδιάνο αναγνωρίστηκε και εκτός των ελληνικών συνόρων, όταν το 1922 του απονέμεται ο τίτλος του Ιππότη από τον βασιλιά της Ιταλίας Βιττόριο Εμμανουήλ Β’. Ο Ελί Μοδιάνο άφησε τη τελευταία του πνοή το 1968.

Ομάδα Λιμενεργατών 2 ή ομάδα αποταμιευτηρίων

  • Υπηρεσία Οργανισμού
  • Δημιουργία: 1928-04-03 | Κατάργηση: 1934-04-09

Η Κομιστική Υπηρεσία ήταν κατά το μεσοπόλεμο χωρισμένη σε ομάδες λιμενεργατών. Στις 3 Απριλίου 1928 συγκροτήθηκε η ομάδα 2. Στις 9 Απριλίου 1934 καταργείται η ομάδα 2 και συγχωνεύεται με τις ομάδες 1,3,4,5,6,12 και 17 σε μία ομάδα αποτελούμενη από 54 άτομα. Στις 16 Νοεμβρίου 1937 η ομάδα 2 διαλύθηκε ως είχε και η εργασία της ενσωματώθηκε στην ομάδα 1. Η ομάδα 2 συνεχίζει να υπάρχει με νέες δραστηριότητες ως ομάδα αποταμιευτηρίων.

Ομάδα Λιμενεργατών 3

  • Υπηρεσία Οργανισμού
  • Δημιουργία: 1928-04-03 | Κατάργηση: 1934-04-09

Η Κομιστική Υπηρεσία ήταν κατά το μεσοπόλεμο χωρισμένη σε ομάδες λιμενεργατών. Στις 3 Απριλίου 1928 συγκροτήθηκε η ομάδα 3. Στις 9 Απριλίου 1934 καταργείται η ομάδα 3 και συγχωνεύεται με τις ομάδες 1,2,4,5,6,12 και 17 σε μία ομάδα αποτελούμενη από 54 άτομα. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1931 η ομάδα 3 διαλύθηκε και συγκροτήθηκε νέα με άλλο αρχηγό.

Φουρναράκης Παναγιώτης

  • Λιμενεργάτες

Ο Φουρναράκης Παναγιώτης ήταν λιμενεργάτης στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης κατά το μεσοπόλεμο, αρχηγός ομάδας 3.

Χαραλάμπους Ξενοφών

  • Λιμενεργάτες

Ο Χαραλάμπους Ξενοφών ήταν λιμενεργάτης στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης κατά το μεσοπόλεμο, αρχηγός της ομάδας 2.