Πεδίο Αναγνώρισης
Κωδικός αναγνώρισης
Τίτλος
Ημερομηνία(ες)
Επίπεδο περιγραφής
Συλλογή
Μέγεθος και Υπόστρωμα
19 βιβλία
Πεδίο Πλαισίου Παραγωγής
Όνομα παραγωγού
Ιστορικό ενότητας περιγραφής
Η Συλλογή Ψηφιοποιημένων Βιβλίων του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε. συγκροτήθηκε στο πλαίσιο προγράμματος ψηφιοποίησης εντύπων που σχετίζονται με την πολεοδομική, νομική, τεχνική και οικονομική ιστορία της Θεσσαλονίκης και των ελληνικών λιμένων. Περιλαμβάνει ιστορικές μονογραφίες, μελέτες, νομικά βιβλία, ετήσιες εκθέσεις, τιμολόγια και θεσμικά κείμενα που αφορούν κυρίως τον Λιμένα Θεσσαλονίκης αλλά και άλλους λιμένες της Ελλάδας, κυρίως του Πειραιά. Τα βιβλία αυτά αποκτήθηκαν σταδιακά από τον φορέα διοίκησης του λιμένα (Λιμενικό Ταμείο, ΕΖΛΘ, ΟΛΘ) και χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλεία τεχνικού σχεδιασμού, θεσμικού προγραμματισμού και ιστορικής αποτύπωσης της εξέλιξης της πόλης και των λιμενικών υποδομών.
Διαδικασία Πρόσκτησης
Η συλλογή «Ψηφιοποιημένων Βιβλίων» συγκροτήθηκε στο πλαίσιο της συστηματικής προσπάθειας του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε. για την καταγραφή, διάσωση και ανάδειξη του εντύπου υλικού που σχετίζεται με την ιστορία του Λιμένα Θεσσαλονίκης και των συναφών δημόσιων οργανισμών. Τα βιβλία, οι μελέτες, τα νομικά και διοικητικά τεκμήρια που απαρτίζουν τη συλλογή φυλάσσονταν αρχικά σε διάφορους χώρους του κεντρικού διοικητηρίου του λιμένα, κυρίως στα γραφεία και το αρχειοστάσιο της Διεύθυνσης Προσωπικού, της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών και της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών.
Με τη συγκρότηση και λειτουργία του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε., το υλικό μεταφέρθηκε σταδιακά από τους υπηρεσιακούς χώρους στις νέες εγκαταστάσεις του Αρχείου, στην Αποθήκη 14 εντός της λιμενικής ζώνης, όπου και φυλάσσεται πλέον σε συνθήκες αρχειακής προστασίας. Η διαδικασία συγκέντρωσης των τεκμηρίων συνδέθηκε με την εκκαθάριση υπηρεσιακών βιβλιοθηκών, την ταυτοποίηση αρχειακού υλικού μικτής φύσης (έντυπο-αρχειακό) και την απόφαση διατήρησης ιστορικών αντιτύπων με βάση τη θεματική τους συνάφεια με τη λιμενική δραστηριότητα και την αστική ιστορία της Θεσσαλονίκης.
Από το 2019 και εξής, η συλλογή εντάχθηκε σε πρόγραμμα συστηματικής ψηφιοποίησης, τεκμηρίωσης και επεξεργασίας μεταδεδομένων. Η ψηφιοποίηση πραγματοποιήθηκε από το Ιστορικό Αρχείο ΟΛΘ Α.Ε. με χρήση επαγγελματικού σαρωτή και τεχνικές επεξεργασίας που διασφαλίζουν την αναγνωσιμότητα, την προστασία των πρωτοτύπων και τη δυνατότητα διαδικτυακής προβολής. Παράλληλα, για κάθε τεκμήριο καταρτίστηκε εγγραφή σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Αρχειακής Περιγραφής (ISAD(G)), με προσαρμογή στα δεδομένα της συλλογής και στο πρότυπο ΔΙΠΑΠ (Γ).
Η απόκτηση, τεκμηρίωση και διάθεση της συλλογής συνιστούν μια δυναμική διαδικασία σε εξέλιξη, καθώς προστίθενται νέα τεκμήρια που προέρχονται είτε από τη συνεχή ανακάλυψη παλαιότερου υπηρεσιακού υλικού είτε από δωρεές στελεχών και συνεργατών του ΟΛΘ. Στόχος της διαδικασίας πρόσκτησης είναι η διατήρηση της θεσμικής μνήμης του λιμανιού και η ενίσχυση της έρευνας για την αστική και οικονομική ιστορία της Θεσσαλονίκης και της Ελλάδας ευρύτερα.
Πεδίο Περιεχομένου και Διάρθρωσης
Παρουσίαση Περιεχόμενου
Η ενότητα «Βιβλία με θέμα Θεσσαλονίκη» περιλαμβάνει εκδόσεις που εστιάζουν στην ιστορία και την εξέλιξη της πόλης, με ιδιαίτερη έμφαση στο λιμάνι της.
Επιλογές, εκκαθαρίσεις και τελική διατήρηση
Η συλλογή «Ψηφιοποιημένων Βιβλίων» συγκροτεί ένα πολύτιμο αρχειακό σύνολο, το οποίο οργανώνεται θεματικά σε έξι μέρη, αποτυπώνοντας με πληρότητα τις πολλαπλές διαστάσεις της ιστορίας του λιμένα και της πόλης της Θεσσαλονίκης από τα τέλη του 19ου έως και τα τέλη του 20ού αιώνα. Κάθε μέρος της συλλογής συνιστά μια διακριτή θεματική ενότητα με επίκεντρο είτε τη γενικότερη ιστορία και εξέλιξη της πόλης είτε τις ειδικές πτυχές της λιμενικής ζωής, της θεσμικής λειτουργίας, της οικονομικής δραστηριότητας και της τεχνικής οργάνωσης του λιμανιού.
Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει έντυπα βιβλία αφιερωμένα στην πόλη της Θεσσαλονίκης και στην ιστορική και πολεοδομική της εξέλιξη, με ιδιαίτερη έμφαση στο λιμάνι και στον τρόπο με τον οποίο η ύπαρξη και η μεταμόρφωσή του επηρέασαν τη φυσιογνωμία της πόλης. Στο υλικό αυτό εντάσσονται έργα όπως «Ο λιμήν της Θεσσαλονίκης» του Ιωάννη Βασδραβέλη, που προσφέρουν ιστορική ανασκόπηση του λιμένα από την αρχαιότητα μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, καθώς και μελέτες για τη διαμόρφωση αστικών χώρων και γειτονιών, όπως η οδός Αγίου Μηνά, και την πολεοδομική αναδιοργάνωση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917.
Το δεύτερο μέρος επικεντρώνεται σε τεχνικές και διοικητικές μελέτες που αφορούν άμεσα τη λειτουργία και τον στρατηγικό σχεδιασμό του λιμένα Θεσσαλονίκης. Περιλαμβάνει τεκμήρια όπως τη μελέτη της γαλλικής εταιρείας CEGOS για την αναδιοργάνωση του λιμένα, αναλύσεις λιμένων του εξωτερικού (π.χ. Αγγλία, Ρότερνταμ) και ειδικές προτάσεις για την εσωτερική αναδιοργάνωση των υπηρεσιών του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ). Το υλικό καταγράφει την προσπάθεια προσαρμογής στις νέες τεχνολογίες, στην αυξημένη διακίνηση εμπορευμάτων και στις απαιτήσεις του διεθνούς ανταγωνισμού.
Το τρίτο μέρος αφορά τη νομική και κανονιστική διάσταση της λειτουργίας του λιμένα Θεσσαλονίκης, αποτυπώνοντας τις βασικές νομοθετικές διατάξεις που διέπουν την ίδρυση, τη θεσμική συγκρότηση και τη λειτουργία των διαδοχικών φορέων διαχείρισης του λιμένα (ΕΖΘ, ΛΤΘ, ΕΖΛΘ, ΟΛΘ). Περιλαμβάνει νομοθετικά σώματα, κανονισμούς λειτουργίας και συλλογές νόμων, προσφέροντας ουσιαστικά το θεσμικό υπόβαθρο του λιμενικού συστήματος της πόλης, καθώς και την εξέλιξή του από την ίδρυση της Ελεύθερης Ζώνης έως τις μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του 1970.
Το τέταρτο μέρος είναι αφιερωμένο στο λιμάνι του Πειραιά και περιλαμβάνει τεκμήρια που καταγράφουν την οργανωτική, ιστορική και στατιστική του εικόνα από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1970. Μέσα από εκτενείς καταγραφές και ετήσιες εκθέσεις, αποτυπώνεται η φυσιογνωμία, η δραστηριότητα και η θεσμική συγκρότηση του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ), προσφέροντας ένα πολύτιμο συγκριτικό πλαίσιο σε σχέση με τον λιμένα Θεσσαλονίκης.
Το πέμπτο μέρος συγκεντρώνει τα τιμολόγια των λιμένων Θεσσαλονίκης και Πειραιά και παρουσιάζει την εξέλιξη της τιμολογιακής πολιτικής των οργανισμών (ΕΖΛΘ, ΟΛΘ, ΟΛΠ) σε σχέση με τις παρεχόμενες λιμενικές υπηρεσίες. Τα τεκμήρια αυτά αποτυπώνουν όχι μόνο την τιμολόγηση της φορτοεκφόρτωσης και της αποθήκευσης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα τιμολόγια συνδέθηκαν με τον κρατικό σχεδιασμό, την εισαγωγική και εξαγωγική πολιτική και την αναδιάρθρωση της λιμενικής οικονομίας.
Τέλος, το έκτο μέρος περιλαμβάνει διατριβές και επιστημονικά έργα που εστιάζουν σε ιστορικές, κοινωνικές και οικονομικές όψεις της Θεσσαλονίκης, του λιμανιού της και των κοινωνικών ομάδων που συνδέονται με αυτό. Τα έργα αυτά, γραμμένα κυρίως στο πλαίσιο ακαδημαϊκής έρευνας, ενισχύουν την τεκμηρίωση με θεωρητικά και μεθοδολογικά εργαλεία, εντάσσοντας το λιμάνι της Θεσσαλονίκης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κατανόησης της αστικής και οικονομικής ιστορίας του 20ού αιώνα.
Συνολικά, η συλλογή προσφέρει μια σφαιρική, πολυεπίπεδη τεκμηρίωση της λιμενικής ζωής και της ιστορίας της πόλης της Θεσσαλονίκης. Μέσα από τα μέρη της συλλογής αναδεικνύονται η θεσμική συγκρότηση των φορέων διαχείρισης, οι τεχνικές και πολεοδομικές επεμβάσεις στον αστικό χώρο, η εξέλιξη της νομικής και οικονομικής σκέψης για τη λειτουργία του λιμένα, καθώς και οι κοινωνικές και πολιτισμικές μεταμορφώσεις της πόλης στο ιστορικό πλαίσιο του 20ού αιώνα.
Προσθήκες Υλικού
Η συλλογή τελεί υπό διαρκή εμπλουτισμό και αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά με πρόσθετο υλικό από τη Βιβλιοθήκη της ΟΛΘ Α.Ε., η οποία διατηρεί πλούσιο απόθεμα εντύπων, εκδόσεων και μελετών σχετικών με τη λειτουργία του λιμένα Θεσσαλονίκης, την ιστορία των ελληνικών λιμένων γενικότερα, καθώς και την οικονομική και πολεοδομική εξέλιξη της πόλης. Το υλικό αυτό, το οποίο περιλαμβάνει θεσμικές εκδόσεις, τεχνικές πραγματείες, ιστορικές μονογραφίες, ετήσιες εκθέσεις και επετειακού χαρακτήρα τεκμήρια, βρίσκεται σε φάση επανελέγχου, τεκμηρίωσης και προετοιμασίας για ένταξη στη συλλογή των Ψηφιοποιημένων Βιβλίων. Η διαδικασία αυτή αποσκοπεί στη διεύρυνση του πεδίου τεκμηρίωσης και στη συμπλήρωση των θεματικών ενοτήτων της συλλογής με νέες, άγνωστες ή ελλιπώς αξιοποιημένες πηγές.
Σύστημα Ταξινόμησης
Η συλλογή οργανώνεται με βάση ένα θεματικό και λειτουργικό σύστημα ταξινόμησης, το οποίο αντανακλά τόσο το περιεχόμενο των τεκμηρίων όσο και την προέλευση και χρήση τους εντός του θεσμικού πλαισίου του λιμένα. Το ανώτερο επίπεδο της συλλογής διακρίνεται σε έξι βασικά μέρη, καθένα από τα οποία συγκροτείται με κριτήριο το θεματικό αντικείμενο των βιβλίων και την αρχειακή τους συνάφεια με επιμέρους πτυχές της λιμενικής ιστορίας και της πόλης της Θεσσαλονίκης. Κάθε μέρος αποτελεί ξεχωριστή υποενότητα και περιλαμβάνει έντυπα βιβλία, μελέτες ή κανονιστικά τεκμήρια, τα οποία καταγράφονται ως επιμέρους αρχεία και οργανώνονται με αύξουσα αρίθμηση.
Πεδίο Όρων Πρόσβασης και Χρήσης
Όροι πρόσβασης
Η συλλογή των Ψηφιοποιημένων Βιβλίων είναι ελεύθερα προσβάσιμη στο κοινό για σκοπούς έρευνας, μελέτης και εκπαιδευτικής χρήσης. Η πρόσβαση στο ψηφιοποιημένο περιεχόμενο παρέχεται μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε., χωρίς την απαίτηση προηγούμενης άδειας ή εγγραφής. Τα φυσικά τεκμήρια φυλάσσονται στις εγκαταστάσεις του Ιστορικού Αρχείου και η πρόσβαση σε αυτά μπορεί να επιτραπεί κατόπιν αιτήματος, υπό τους όρους λειτουργίας της υπηρεσίας και εφόσον η κατάσταση διατήρησής τους το επιτρέπει.
Όροι αναπαραγωγής
Η αναπαραγωγή του ψηφιοποιημένου υλικού επιτρέπεται αποκλειστικά για μη εμπορικούς σκοπούς, με σαφή αναφορά στην προέλευση («Ιστορικό Αρχείο ΟΛΘ Α.Ε.») και διατήρηση των συνοδευτικών μεταδεδομένων. Δεν επιτρέπεται η τροποποίηση του περιεχομένου, η μερική ή ολική εκμετάλλευση για εμπορικούς σκοπούς, ούτε η μεταφόρτωσή του σε άλλες διαδικτυακές πλατφόρμες χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια. Για εκδόσεις, εκθέσεις ή ψηφιακές αναπαραστάσεις που περιλαμβάνουν αναπαραγόμενο υλικό της συλλογής, απαιτείται η επικοινωνία με το Ιστορικό Αρχείο ΟΛΘ Α.Ε. για την παροχή σχετικής άδειας χρήσης.
Γλώσσα των Τεκμηρίων
- Αγγλικά
- Ελληνικά
Γραφή του υλικού
- Ελληνικό
- Λατινικό
Σημειώσεις γλώσσας και γραφής
Τα βιβλία αυτής της ενότητας περιλαμβάνουν κείμενα τόσο στην Ελληνική όσο και στην Αγγλική γλώσσα. Για την Ελληνική, χρησιμοποιούνται τόσο το Ελληνικό όσο και το Λατινικό αλφάβητο (πιθανότατα σε μεταγραφές ή παραθέσεις ξενόγλωσσων όρων).
Φυσικά Χαρακτηριστικά και Τεχνικές απαιτήσεις
Εργαλείο έρευνας
Allied materials area
Εντοπισμός των πρωτότυπων
Εντοπισμός των αντιγράφων
Συνδεόμενες Ενότητες Περιγραφής
Πεδίο Παρατηρήσεων
Εναλλακτικοί Κωδικοί
Σημεία πρόσβαση
Θέματα ως Σημεία πρόσβασης
Τοποθεσίες ως Σημεία πρόσβασης
Όνοματα ως Σημεία πρόσβασης
Genre access points
Πεδίο ελέγχου εργασιών της περιγραφής
Αναγνωριστικό περιγραφής
Αναγνωριστικό φορέα τεκμηρίωσης
Χρησιμοποιούμενοι Κανόνες ή Πρότυπα Περιγραφής
ΔΙΠΑΠ (Γ), 2η έκδοση.
Κατάσταση
Τελικό
Επίπεδο λεπτομέρειας
Μερική
Ημερομηνίες δημιουργίας, αναθεώρησης και διαγραφής
Δημιουργία εγγραφής σειράς στο AtoM: 2025-06-25
Γλώσσα(ες)
- Ελληνικά
Γραφή(ες)
- Ελληνικό
Πηγές
Παρατηρήσεις και Όνομα Αρχειονόμου
Η περιγραφή δημιουργήθηκε από τον Κώστα Παλούκη, Υπεύθυνο του Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε.