Υπουργείο Επισιτισμού (1941-1944)

Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου

Υπουργείο Επισιτισμού (1941-1944)

• Ministry of Supply (Greece, 1941-1944)

• Υπουργείον Επισιτισμού
• Υπουργείο Εφοδιασμού

Ημερομηνία Σύστασης: 1941-05-13| Ημερομία διάλυσης: 1944-10-18

Το Υπουργείο Επισιτισμού ιδρύθηκε με το Νομοθετικό Διάταγμα 31 της 13ης Μαΐου 1941 «Περί μετονομασίας του Υφυπουργείου Αγορανομίας εις Υπουργείον Επισιτισμού» (ΦΕΚ Α΄ 164/14.5.1941). Αποτελεί τον διάδοχο του Υφυπουργείου Αγορανομίας (1938-1941) και ανέλαβε την ευθύνη της διαχείρισης του επισιτισμού της χώρας κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941-1944).

Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, το Υπουργείο Επισιτισμού είχε κρίσιμο ρόλο στην προσπάθεια αντιμετώπισης της επισιτιστικής κρίσης που προκλήθηκε από τις πολεμικές συνθήκες, τις επιτάξεις και την καταστροφή της παραγωγικής υποδομής.

Υπουργοί Επισιτισμού:
1941-05-13 έως 1941-06-29: Δημήτριος Πολύζος (διατήρησε τη θέση του μετά τη μετονομασία)
1941-06-29 έως 1941-11-07: Χρήστος Ζέπος
1941-11-07 έως 1942-04-20: Κωνσταντίνος Πεζόπουλος
1942-04-20 έως 1943-04-07: Ιωάννης Ράλλης
1943-04-07 έως 1944-04-26: Σωτήριος Γκοτζαμάνης
1944-04-26 έως 1944-10-12: Γεώργιος Σιμόπουλος

Έδρα: Αθήνα, Ελλάδα

Κυβερνητικός Φορέας

Το Υπουργείο Επισιτισμού ανέλαβε τις αρμοδιότητες του Υφυπουργείου Αγορανομίας, με έμφαση στην αντιμετώπιση της επισιτιστικής κρίσης κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Οι κύριες λειτουργίες του περιλάμβαναν:

1. Διαχείριση Επισιτισμού:
   Εξασφάλιση και διανομή τροφίμων στον πληθυσμό.
   Οργάνωση συσσιτίων και διανομής βασικών αγαθών.

2. Ρύθμιση Παραγωγής και Διανομής:
   Έλεγχος της αγροτικής παραγωγής και της συλλογής προϊόντων.
   Καθορισμός τιμών και ποσοστώσεων.

   3. Συνεργασία με Κατοχικές Αρχές:
      Διαπραγματεύσεις και συντονισμός με τις γερμανικές και ιταλικές αρχές κατοχής σχετικά με τον εφοδιασμό της χώρας.

   4. Προστασία Καταναλωτών:
      Προσπάθεια αντιμετώπισης της μαύρης αγοράς και της αισχροκέρδειας.

   5. Επισιτιστική Βοήθεια:
      Διαχείριση της διεθνούς επισιτιστικής βοήθειας, όπως μέσω του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού.

• Ν.Δ. 31/13.05.1941: «Περί μετονομασίας του Υφυπουργείου Αγορανομίας εις Υπουργείον Επισιτισμού» (ΦΕΚ Α΄ 164/14.5.1941).
• Νομοθετικά Διατάγματα και Κανονισμοί που εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής για τη ρύθμιση του επισιτισμού και των σχετικών ζητημάτων.

Η εσωτερική δομή του Υπουργείου Επισιτισμού προσαρμόστηκε στις ανάγκες της περιόδου, με κύριες υπηρεσίες:

1. Γενική Γραμματεία

   2. Διεύθυνση Επισιτισμού

      • Τμήμα Προμηθειών
      • Τμήμα Διανομής
      • Τμήμα Αποθηκών
      • Τμήμα Συσσιτίων

   3. Διεύθυνση Αγροτικής Παραγωγής

      • Τμήμα Συλλογής Προϊόντων
      • Τμήμα Καταγραφής Παραγωγής

   4. Διεύθυνση Ελέγχου Αγοράς

      • Τμήμα Καταπολέμησης Μαύρης Αγοράς
      • Τμήμα Τιμών και Ελέγχου

   5. Διεύθυνση Διοικητικού

      • Τμήμα Προσωπικού
      • Τμήμα Οικονομικής Διαχείρισης

   6. Ιδιαίτερο Γραφείο Υπουργού

Η περίοδος 1941-1944 ήταν μια από τις πιο δύσκολες στην ελληνική ιστορία. Η χώρα βρισκόταν υπό γερμανική, ιταλική και βουλγαρική κατοχή. Ο λιμός του χειμώνα 1941-1942 προκάλεσε τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων από την πείνα. Το Υπουργείο Επισιτισμού είχε να αντιμετωπίσει τεράστιες προκλήσεις, προσπαθώντας να εξασφαλίσει τρόφιμα για τον πληθυσμό σε συνθήκες έλλειψης πόρων και επιτάξεων από τις κατοχικές δυνάμεις.

Η δράση του Υπουργείου επηρεάστηκε από τις κατοχικές αρχές, αλλά και από την ανάγκη συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς για την παροχή βοήθειας. Παρά τις προσπάθειες, η κατάσταση παρέμεινε κρίσιμη καθ' όλη τη διάρκεια της Κατοχής.

Υπουργείο Εφοδιασμού και Διανομών (1944-1945) (ημερομηνία σύστασης; 1944-10-18| ημερομηνία διάλυσης: 1945-11-15)

Διεθνής Ερυθρός Σταυρός (863 - σήμερα)

Κατοχικές Αρχές

Υφυπουργείο Αγορανομίας (1938-1941), Υπουργείο Εσωτερικών (ημερομηνία σύστασης: 1938-05-10| ημερομηνία διάλυσης: 1941-05-13)

Ιστορικό Αρχείο ΟΛΘ Α.Ε.

GRGSA-CSA (Γενικά Αρχεία του Κράτους - Κεντρική Υπηρεσία)

Γενικά Αρχεία του Κράτους: «Αρχειονομία: η πρακτική των Γενικών Αρχείων του Κράτους», Αθήνα, 2012.
ISO 8601: elements and interchange formats – Information interchange – Representation of dates and times, 3rd ed.,
Geneva: International Standards Organization, 2004 ISO 639-2: Codes for the representation of names of languages, Alpha-3 code: Geneva International Standards Organization, 1998

Τελικό

Ολόκληρο

Δημιουργήθηκε στις 2021-10-7
αναθεωρήθηκε στις 2024-10-02

• Ελληνικά

• Ελληνικό

• Χαρωνίτης, Γιώργος (επιμ.): Αρχείο Υπουργείου Επισιτισμού (1941-1944) / Εφοδιασμού, 1934-1951, ΓΑΚ, ΚΥ, Τμήμα Γενικού Ευρετηρίου, Αθήνα 2011.
• Ιστότοπος της Γενικής Γραμματείας της Κυβέρνησης: www.ggk.gov.gr
• Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ)
• Ιστορικά Αρχεία και Μελέτες σχετικά με την Κατοχή και τον επισιτισμό στην Ελλάδα.
• Βιβλιογραφία: Μαζάουερ, Μαρκ, Στην Ελλάδα του Χίτλερ: Η εμπειρία της Κατοχής, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 1994.

Δημιουργήθηκε και αναθεωρήθηκε από τον Κώστα Παλούκη, υπεύθυνο Ιστορικού Αρχείου ΟΛΘ Α.Ε.