Πατρίκιος Μηνάς

Φυσικό πρόσωπο

Πατρίκιος Μηνάς

1888 - 5 Δεκεμβρίου 1960

Ο Μηνάς Πατρίκιος γεννήθηκε το 1888 στην Καλλικράτεια της Ανατολικής Θράκης. Ήταν επικεφαλής της Ανωτάτης Επιτροπής Προσφύγων, που συσπείρωνε πρόσφυγες ανεξαρτήτου τοπικής καταγωγής, οι οποίοι διαφωνούσαν με τον εναγκαλισμό της Προσφυγικής Συνομοσπονδίας με τα βενιζελικά κόμματα. Ο Πατρίκιος από το βήμα του Γ΄ Παμπροσφυγικού Συνεδρίου (Απρίλιος 1925) είχε δηλώσει: «Με κυβερνήσεις συντηρητικάς και απολυταρχικάς δεν λύεται το αγροτικόν ζήτημα… Μη ελπίσωμεν από τας σημερινάς κυβερνήσεις λύσιν. Προτείνω λοιπόν όπως ο προσφυγικός κόσμος συσσωματωθή εις κόμμα Εργατοαγροτικόν […] Από απόψεως οικονομικής είμεθα προλετάριοι. Οι πόλεμοι μάς διεμόρφωσαν ούτως, ώστε είνε αδύνατον να ταχθώμεν με την τάξιν των κεφαλαιοκρατών». Απεβίωσε στις 5 Δεκεμβρίου 1960. Κηδεύτηκε με δημοτική δαπάνη από τον ναό της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη. Στη Θεσσαλονίκη, μεγάλη πλατεία στην περιοχή 25ης Μαρτίου ονομάζεται προς τιμήν του Πλατεία Μηνά Πατρικίου.

Ο Μηνάς Πατρίκιος τον Οκτώβριο του 1925 πήρε μέρος στις δημοτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης, με τη στήριξη από το Εργατικό Κέντρο, το ΚΚΕ, το προσφυγικό στοιχείο της πόλης και μερίδα του Λαϊκού Κόμματος. Κάνοντας την έκπληξη, ο Πατρίκιος πρώτευσε στις εκλογές συγκεντρώνοντας 5.279 ψήφους (ποσοστό 30%) και επικρατώντας του βενιζελικού υποψηφίου Κωνσταντίνου Αγγελάκη, ο οποίος έλαβε 4,536 ψήφους (ποσοστό 26%).[3] Όμως ο δικτάτορας Θεόδωρος Πάγκαλος ακύρωσε τις εκλογές συνεπικουρούμενος από τους πολιτευτές (τόσο του Λαϊκού όσο και του Κόμματος Φιλελευθέρων) και προκήρυξε νέες για το Δεκέμβριο. Σε εκείνες τις επαναληπτικές εκλογές ο Πατρίκιος εξελέγη κε νέου Δήμαρχος, αποσπώντας το 50,6% των ψήφων έναντι 31,1% για τον υποστηριζόμενο από τον Πάγκαλο Κ. Αγγελάκη. Το 1926 λίγο πριν αναλάβει καθήκοντα η νέα Δημοτική Αρχή, με διαταγή του δικτάτορα Πάγκαλου, αποπέμφθηκαν 7 δημοτικοί σύμβουλοι από την πλειοψηφία "ως κομμουνιστές" και αντικαταστάθηκαν από άλλους της μειοψηφίας. Τον Αύγουστο το καθεστώς απέλυσε το νέο Δήμαρχο, ο οποίος επανήλθε το 1927 και αποπέμφθηκε ξανά στις 9 Ιουνίου 1929.[4] Στις επόμενες δημοτικές εκλογές, το 1929, ο Πατρίκιος ηττήθηκε από τον φιλοβασιλικό Νικόλαο Μάνο.

Εξελέγη βουλευτής Θεσσαλονίκης με την Εθνική Προοδευτική Ένωση Κέντρου στις βουλευτικές εκλογές του 1950 και επανεξελέγη το 1951. Από τις 11 Σεπτεμβρίου ως τις 11 Οκτωβρίου 1952 στην κυβέρνηση Πλαστήρα χρημάτισε υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων.[5] Υπηρέτησε επίσης ως δεύτερος αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής. Επίσης, διετέλεσε τρίτος αντιπρόεδρος της Βουλής. Μετά το 1952 έγινε μέλος του ΔΚΕΛ και υποστηρίχθηκε από την ΕΔΑ στις δημοτικές εκλογές του 1954 για το Δήμο Θεσσαλονίκης. Ο Πατρίκιος συγκέντρωσε ποσοστό 36,84% των ψήφων και επικράτησε 3 ακόμα υποψηφίων. Έτσι ανέλαβε για δεύτερη φορά το αξίωμα του Δημάρχου Θεσσαλονίκης την περίοδο 1955-1959. Το 1957 εξέφρασε την αντίθεσή του στο ξήλωμα των γραμμών του Τραμ Θεσσαλονίκης και στο λεωφορειακό μονοπώλιο του νεοϊδρυθέντος ΟΑΣΘ που επιβλήθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ως Δήμαρχος ενεργοποίησε τα αδρανή κληροδοτήματα για την ενίσχυση του Δημοτικού Νοσοκομείου και του Δημοτικού Βρεφοκομείου.

Ο Μηνάς Πατρίκιος ήταν μια εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης και ένας από τους πρώτους αιρετούς δημάρχους της πόλης, που συνδέθηκε άμεσα με τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις της δεκαετίας του 1920. Η εκλογή του ως δήμαρχος το 1925 σηματοδοτεί μια σημαντική στιγμή στην πολιτική ιστορία της Θεσσαλονίκης, καθώς ήταν η πρώτη φορά που εξελέγη δήμαρχος υποστηριζόμενος από ένα συνδυασμό εργατικών και προσφυγικών δυνάμεων, σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών αναταράξεων και συγκρούσεων μεταξύ βενιζελικών και αντιβενιζελικών παρατάξεων​

Η θητεία του Πατρίκιου χαρακτηρίστηκε από την υποστήριξή του προς τα εργατικά συμφέροντα και την προσφυγική κοινότητα, η οποία είχε ισχυρή παρουσία στη Θεσσαλονίκη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ως επικεφαλής της Ανωτάτης Επιτροπής Προσφύγων, ο Πατρίκιος προσπάθησε να υποστηρίξει τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των προσφύγων και να τους ενσωματώσει στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης, η οποία αντιμετώπιζε δημογραφικές και κοινωνικές αλλαγές λόγω των μεταναστευτικών ροών​
Ο Μηνάς Πατρίκιος ανέλαβε επίσης ρόλους στη βουλή και στην κεντρική διοίκηση, ως βουλευτής και ως υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων στην κυβέρνηση Πλαστήρα. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του ως δήμαρχος από το 1955 έως το 1959, η πολιτική του επικεντρώθηκε στον εκσυγχρονισμό της πόλης και στην βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Ωστόσο, η δράση του συνεχίστηκε να χαρακτηρίζεται από αντιδράσεις λόγω των πολιτικών του θέσεων και της υποστήριξής του προς τα εργατικά και προσφυγικά κινήματα.

Η ζωή και η πολιτική καριέρα του Μηνά Πατρίκιου εντάσσονται σε μια περίοδο σημαντικών κοινωνικών και πολιτικών μεταβολών στην Ελλάδα και ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη, η οποία μεταμορφώθηκε από μια πολυεθνική πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε κέντρο της ελληνικής εθνικής ταυτότητας και πολιτικής αντιπαράθεση

Σύμφωνα με τις αρχές του ΔΙΠΚΑΕ (ISAAR CPF) και τα ελληνικά αρχειακά πρότυπα.

Τελικό

Μερική

• Ελληνικά

• Ελληνικό

1. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B7%CE%BD%CE%AC%CF%82_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%B9%CE%BF%CF%82#%CE%92%CE%B9%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1