Μέγαρο Ρωσικής Εταιρείας Ατμοπλοΐας (Μέγαρο Σουρούτζιεβιτς)
Ταξονομία
Κώδικας
Σημείωση περιεχομένου
- Τριώροφο του 1912 στην Ναυάρχου Βότση 5 (δίπλα στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, στο λιμάνι) Οι πρώτοι ιδιοκτήτες ήταν τα αδέλφια Σπύρος, Ιβάν και Μήτσε Σουρούτζιεβιτς (ή Σουρούγιεβιτς, Surujievic), Βουλγαρικής υπηκοότητας. [Είναι πιθανόν ο Σπύρος Σουρούτζιεβιτς να ήταν ο Σπύρος Σουρουτζής, που αναφέρεται στον οδηγό της Θεσσαλονίκης του 1911 μεταξύ των “Αποστολών Πρακτόρων” (Commissionaires, ένα είδος εμπορικών μεσαζόντων) και με γραφείο στον Φραγκομαχαλά.] Στην πυρκαγιά του 1917 κάηκε μόνο η στέγη του και λίγο στον τελευταίο όροφο. Τα πρώτα χρόνια ήταν έδρα ασφαλιστικών εταιρειών, εκτελωνιστών παραγγελιοδόχων και εμπορίας ναυτιλιακών ειδών. Μεταξύ αυτών ήταν και η Ρώσικη Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου. Στέγασε επίσης το προξενείο της Ισπανίας και μετά το 1930 το προξενείο της Ιαπωνίας και την ΕΛ.Π.Α. Θεσσαλονίκης. Στο ισόγειο λειτουργούσαν καφενεία και οινομαγειρεία για τους λιμενεργάτες. Την περίοδο της Κατοχής το κτίριο επιτάχθηκε από το ναζιστικό στρατό για να χρησιμοποιηθεί ως γερμανική αστυνομία και στον Εμφύλιο χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει ανταρτόπληκτους κι έτσι έγιναν παρεμβάσεις για τη δημιουργία δύο διαμερισμάτων ανά όροφο με κοινή κουζίνα και τουαλέτα. Το 1951 ανασκευάστηκε πλήρως η στέγη του. Κατά τη δεκαετία του ’50, οι όροφοί του χρησιμοποιήθηκαν ως διαμερίσματα και στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 ως οίκος ανοχής. Το 1995, ο πρώτος όροφος κάηκε κι έπαθε μεγάλες ζημιές. Έτσι άρχισε η εγκατάλειψή του κι από το 2000 ερήμωσε. Ως τελευταίοι ιδιοκτήτες αναφέρονται οι αδελφοί Αναστάσιος και Δημήτριος Πετηκάκης.
- Το κτίριο αποτελεί ένα αρχιτεκτονικό παλίμψηστο και έναν μάρτυρα της ιστορίας του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Η πολυλειτουργική του χρήση διαχρονικά —από έδρα διεθνών εμπορικών εταιρειών και προξενείων έως κατάλυμα προσφύγων, οικία και οίκος ανοχής— το καθιστά ένα μοναδικό τεκμήριο για τη μελέτη της αστικής, κοινωνικής και οικονομικής εξέλιξης της πόλης. Χρήσεις:
- * Αρχική Χρήση: Στέγασε εμπορικές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις, όπως ασφαλιστικές εταιρείες, εκτελωνιστές, και κυρίως τη Ρωσική Εταιρεία Ατμοπλοΐας και Εμπορίου.
- * Διπλωματική Παρουσία: Φιλοξένησε το Προξενείο της Ισπανίας και, μετά το 1930, το Προξενείο της Ιαπωνίας.
- * Κοινωνική Λειτουργία: Στέγασε την ΕΛ.Π.Α. Θεσσαλονίκης, ενώ στο ισόγειο λειτουργούσαν καφενεία και οινομαγειρεία για τους λιμενεργάτες.
- * Πολεμικές Περίοδοι: Επιτάχθηκε από τον ναζιστικό στρατό την περίοδο της Κατοχής ως έδρα της γερμανικής αστυνομίας. Στον Εμφύλιο, μετατράπηκε σε κατάλυμα για ανταρτόπληκτους, με παρεμβάσεις για δημιουργία διαμερισμάτων.
- * Μεταπολεμική Περίοδος & Παρακμή: Τη δεκαετία του '50 χρησιμοποιήθηκε ως οικιστικό κτίριο (διαμερίσματα) και στις αρχές του '70 λειτούργησε ως οίκος ανοχής.
- Τελευταίοι Ιδιοκτήτες: Αδελφοί Αναστάσιος και Δημήτριος Πετηκάκης.
- Το κτίριο υπέστη σημαντικές φθορές από δύο πυρκαγιές: το 1917 (στέγη και τελευταίος όροφος) και το 1995 (πρώτος όροφος), η οποία οδήγησε στην οριστική του εγκατάλειψη. Η στέγη του ανακατασκευάστηκε πλήρως το 1951. Από το 2000 παραμένει ερειπωμένο.
- Το κτίριο έχει υποστεί πολλαπλές καταστροφές (πυρκαγιές 1917, 1995) και αλλοιώσεις (εσωτερικές διαρρυθμίσεις για στέγαση προσφύγων). Σήμερα βρίσκεται σε κατάσταση ερήμωσης και κρίνεται επικινδύνως ετοιμόρροπο, με την ιστορική και αρχιτεκτονική του αξία να κινδυνεύει με ολική απώλεια.
Σημείωση(εις) πηγής
- Από τον Νίκανδρο Καστανίδη
Display note(s)
- Το παρόν δελτίο συντάχθηκε στις 30 Ιουνίου 2025, βάσει ιστορικών πληροφοριών που παρασχέθηκαν.