|
Μέγαρο Τελωνείου ή Επιβατικός Σταθμός
(3)
|
- Αν και, κατά κύριο λόγο, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός ανήκει στον λεβαντίνο αρχιτέκτονα Alexandre Vallaury, η μελέτη και η αποπεράτωσή του είναι έργο του Μοδιάνο. Η έμπνευση του σχεδιασμού προέρχεται από το τελωνείο της Κωνσταντινούπολης, Σίρκετζι. Πέρα από τον εκλεκτιστικό χαρακτήρα του και τις εμφανείς γαλλικές διακοσμητικές επιρροές του, το τελωνείο αποτελεί μία καινοτόμο κατασκευή, λόγω της χρήσης οπλισμένου σκυροδέματος. Έτσι, με αυτό το κτίριο του 1912, η πόλη γνωρίζει για πρώτη φορά τη συγκεκριμένη οικοδομική τεχνική, και όχι τυχαία από τον Μοδιάνο. Ο αρχιτέκτονας, κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στο Παρίσι, ειδικεύτηκε στην κατασκευή με οπλισμένο σκυρόδεμα, την οποία και μετέφερε στη Θεσσαλονίκη.
- Στις 16 Σεπτεμβρίου 1952 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες επισκευής του Μεγάρου Τελωνείου ύστερα από τις καταστροφές του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου.
|
4 |
5 |
|
Ειδικό Διαμέρισμα
|
|
1 |
0 |
|
Αποθήκη 13 ή Αποθήκη 13 Κοινών Αποταμιευτηρίων
|
- Η Αποθήκη 13 αποτελεί ισόγειο τετραγωνικό αποθηκευτικό χώρο που χωροθετείται μεταξύ του κτιρίου της ΠΑΕΓΑ και του κτιρίου των Γραφείων Ελευθέρας Ζώνης – Οικονομική Υπηρεσία. Έχει συνολική επιφάνεια 830 μ² και ο χώρος διαιρείται σε 2 τμήματα.
- Μια πρώτη μορφή της Αποθήκης κατασκευάστηκε πριν το 1917. Ωστόσο, αργότερα κατασκευάστηκε μια νέα αποθήκη στη θέση της με τα σημερινά χαρακτηριστικά.
|
15 |
2 |
|
Αποθήκη 8
|
- Η Αποθήκη 8 είναι ισόγεια αποθήκη σε ορθογώνιο σχήμα παραλληλόγραμμου, που βρίσκεται στο άκρο του προβλήτα 2 με κατεύθυνση από Βορειοανατολικά προς Νοτιοδυτικά.
- Έχει συνολική επιφάνεια 1.986 μ². Κατασκευάσθηκε τη δεκαετία του 40.
- Ο προβλήτας κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Οθωμανική Εταιρεία Κατασκευής Λιμένος Θεσσαλονίκης τον Μάρτιο του 1900 καλύπτοντας μια ορθογώνια λωρίδα 10.500 τ.μ.
- Στις 18 Νοεμβρίου 1900, αποπερατώθηκε η Αποθήκη β, περίπου στο σημείο της σημερινής Αποθήκης 8. Καταλάμβανε 1.987 τ.μ., είχε πρόσβαση και από τις δύο μεριές του προβλήτα, αλλά διέθετε στέγαστρο μόνο από τη δυτική εξωτερική πλευρά του.
- Είχε ήδη προηγηθεί κατασκευή της Αποθήκης α, τον Αύγουστο 1903, στην ίδια σειρά, αλλά στην αρχή του προβλήτα. Ανάμεσα στις δύο Αποθήκες μεσολαβούσε ένας ελεύθερος χώρος 51 μέτρων. Το 1913 και με εργολαβία του Έλι Μοδιάνο περατώθηκε το Σιλό χωρητικότητας 3.500 τόνων, το οποίο διέθετε μεγάλη σωλήνα απορρόφησης δημητριακών, η οποία κατέληγε πάνω από ένα μικρό κτίσμα 16 τ.μ, ανάμεσα στις δύο Αποθήκες. Τα τρία αυτά κτίσματα αποτυπώνονται σε πολλές φωτογραφίες και «καρτ πορστάλ».
- Το 1924, με τη σύσταση της Σερβικής Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης (ΣΕΖ) και κατόπιν Γιουγκοσλαβικής Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης (ΓΕΖ), ο προβλήτας 2 μαζί με τις αποθήκες, εκτός του Σιλό, πέρασαν στη χρήση του νέου φορέα.
- Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι αποθήκες α, β καθώς και το Σιλό καταστράφηκαν με ανατινάξεις από τους Γερμανούς την ημέρα της αποχώρησής τους. Το 1953, η ΓΕΖ σε συνεργασία με το Λιμενικό Ταμείο Θεσσαλονίκης ανακατασκεύασε την παλιά Αποθήκη β η οποία κάλυπτε 2.400 τ.μ.
- Μάλλον, το 1962 μετονομάζεται σε Αποθήκη 8 ακολουθώντας τη νέα αρίθμηση των αποθηκών του λιμένα. Η ΓΕΖ επαναλειτούργησε τον Αύγουστο 1954 και σταμάτησε να λειτουργεί το 1975 όταν ο προβλήτας 2 πέρασε στην ιδιοκτησία του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ).
- Το 1979 ξεκίνησε η επέκταση του προβλήτα 2, ενώ μόλις το 1982 το έργο θα ολοκληρωθεί ώστε ο προβλήτας να αποκτήσει τη σημερινή μορφή του.
- Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, στις 26 Σεπτεμβρίου 1997 πραγματοποιήθηκε στην Αποθήκη 8 μεγάλη συναυλία του βρετανικού συγκροτήματος U2. Η συναυλία θεωρήθηκε μια από τις πολυπληθέστερες που έλαβαν χώρα ποτέ στην Ελλάδα συγκεντρώνοντας 50.000 άτομα. Έκτοτε, η Αποθήκη 8 αποτελούσε συχνά χώρο συναυλιών, συνεστιάσεων και άλλων κοινωνικών εκδηλώσεων.
- Στις αρχές του 2000 έγιναν εργασίες συντήρησης λόγω φθορών, ενώ το 2014 πραγματοποιήθηκε αλλαγή χρήσης για πολιτιστικές δράσεις.
- Το 2023 η Αποθήκη 8 μετατράπηκε σε επιβατικό σταθμό για την υποδοχή περιηγητικών πλοίων. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στις 17 Νοεμβρίου 2023.
|
0 |
0 |
|
Αποθήκη 6 ή Αποθήκη 6 Προσωρινών Γενικών Αποθηκών
|
- Η Αποθήκη 6 βρισκόταν στο δυτικό μέρος του κρηπιδώματος Δ-Ε, ακριβώς μετά την Αποθήκη 5, στην ίδια σειρά με το Μέγαρο Τελωνείου (σημερινός Επιβατικός Σταθμός) και ανήκει στην Ελευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης.
- Κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Εταιρεία ως Αποθήκη 9 την περίοδο 1900-1904. Η Αρχική μορφή της Αποθήκης 6 ήταν ίδια με όλες τις άλλες αποθήκες που είχε κατασκευάσει η Γαλλική Εταιρεία. Συγκεκριμένα, ο σκελετός και η στέγη ήταν «εκ σιδηροδοκών, με εξωτερικόν τοίχον εξ οπτοπλιθοδομής πάχους ½ πλίνθου, ο δε όροφος ξύλινος, επί ξυλίνων υποστυλωμάτων εδραζόμενος».
- Με την ίδρυση της Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης καταχωρίσθηκε στα όρια του νέου οργανισμού ως Αποθήκη 6 Προσωρινών Γενικών Αποθηκών.
- Η Αποθήκη 6 καταστράφηκε "δια ανατινάξεως" από τα γερμανικά στρατεύματα κατά την αποχώρησή τους. Συγκεκριμένα, καταστράφηκαν περίπου τα 3/4 της προς τη θάλασσας πλευράς, κατά το 1/2 οι κάθετες μικρότερες πλευρές και κατά 1/4 η κάθετη μεγαλύτερη πλευρά. Μεταπολεμικά η Επιτροπεία ΛΤΘ αποφάσισε στις 16 Οκτωβρίου 1946 τη διάλυσή της και τη χρήση του σκελετού της για την ανοικοδόμηση της Αποθήκης 9 (σημερινής Αποθήκης Δ). Η αιτία ήταν πως τα κρηπιδώματα πάνω στα οποία στηριζόταν η Αποθήκη 6 είχαν καταστραφεί ολοσχερώς και δεν ήταν εύκολη η ανακατασκευή της στο ίδιο σημείο. Παράλληλα, τα πλοία ελλιμενίζονταν στην πρώτη προβλήτα (τότε ανατολικός λιμένας ή ελεύθερος λιμένας) και η ανέγερση μιας Αποθήκης εκεί ήταν απαραίτητη.
|
19 |
1 |
|
Κρηπίδωμα 9 (Ε-Ζ)
|
- Κατασκευάστηκε από τη Γαλλική Οθωμανική Εταιρεία Κατασκευής Λιμένος Θεσσαλονίκης. Πιθανόν δημιουργήθηκε μετά το 1904, κατά τη δεύτερη σύμβαση της Γαλλικής Εταιρείας με το Οθωμανικό Δημόσιο.
- Το κρηπίδωμα 9 (Ε-Ζ) ήταν το εσωτερικό κρηπίδωμα της δεύτερης προβλήτας. Επίσης, κάλυπτε και το μπροστινό κρηπίδωμα προς τον κυματοθραύστη. Μέχρι το 1965 χρησιμοποιούταν η αλφαβητική μέτρηση των κρηπιδωμάτων, ενώ το ίδιο έτος υιοθετήθηκε επίσημα η αριθμητική.
- Το κρηπίδωμα Ε-Ζ με το κρηπίδωμα Δ-Ε και το κρηπίδωμα Γ-Δ σχηματίζουν την πρώτη νηοδοχή του λιμένα Θεσσαλονίκης
|
0 |
0 |
|
Πρώτη Προβλήτα ή Ανατολικός Λιμένας ή Λιμένας Ελευθέρων
(16)
|
- Ο πρώτος προβλήτας αποτελείται από το Κρηπίδωμα 1 (Α-Β), το Κρηπίδωμα 2 (Β-Γ) και το Κρηπίδωμα 3 (Γ-Δ). Σε χάρτη της Θεσσαλονίκης του 1784 φαίνεται πως προϋπήρχε στα δυτικά της πόλης και εκτός των τειχών ένας λιμενίσκος με ένα λιμενοβραχίωνα. Σε φωτογραφία με το τείχος επίσης φαίνεται η ύπαρξη φορτηγίδας στο συγκεκριμένο σημείο. Η πρώτη προβλήτα πάντως κατασκευάστηκε από την Γαλλική Εταιρεία την περίοδο 1900-1902. Τότε ονομαζόταν Νέος Λιμένας. Στη συνέχεια, όταν ιδρύθηκε η Ελευθέρα Ζώνη Θεσσαλονίκης, η πρώτη προβλήτα παρέμεινε υπό την εκμετάλλευση της Γαλλικής Εταιρείας. Τότε ονομαζόταν Λιμένας Ελευθέρων διότι εκεί φορτοεκφορτώνονταν τα ελεύθερα από φόρους εμπορεύματα, ενώ στην ΕΖΘ φορτοεκφορτώνονταν τα υποκείμενα σε φόρους εμπορεύματα. Όταν κατασκευάστηκε η τρίτη προβλήτα αυτή ονομάστηκε Δυτικός Λιμένας και η πρώτη προβλήτα θεωρούταν Ανατολικός Λιμένας.
- Ο Ανατολικός Λιμένας λοιπόν είναι αναπτύγματος Κρηπιδωμάτων 600 μ. Παλιότερα, το Κρηπίδωμα 1 Α-Β έκτασης 2000 μέτρων είχε βάθος 7,5, ενώ μεταπολεμικά είχε βάθος από 3 έως 7 μέτρα. Τα Κρηπιδώματα Β-Γ-Δ-Ε έκτασης 400 μέτρων έχουν βάθος 8 μ.
- Στα 1900, στο κρηπίδωμα Α-Β είχαν οικοδομηθεί ένα μικρό μονόρφο κτίριο με σκεπή στο σημείο που αργότερα κατασκευάστηκε το Λιμεναρχείο. Ακολούθως η σημερινή Αποθήκη Γ και η Αποθήκη Β στην οποία σήμερα στεγάζεται εστιατόριο.
- Πλοίο ήταν δυνατόν να ελλιμενιστεί έως τη μέση περίπου της προβλήτας. Στην ανοιχτή προβλήτα αποθηκεύονταν προϊόντα, συχνά καπνά όπως φαίνεται σε φωτογραφίες.
- Στα 1900, στο κρηπίδωμα Γ-Δ είχαν οικοδομηθεί ένα μικρό μονόροφο κτίριο με σκεπή στο σημείο μπροστά από την σημερινή Αποθήκη Δ, η παλαιά Αποθήκη Δ, μία ακόμη Αποθήκη στο σημείο που σήμερα βρίσκεται το Κτίριο Διοίκησης και η Αποθήκη Α.
- Κατά τη δεκαετία του 1930, περίπου γύρω στο 1937, στο κρηπίδωμα Γ-Δ γκρεμίστηκαν όλες οι αποθήκες (Α, Δ και ενδιάμεση) και το μικρό μονοόροφο κτίριο. Στη συνέχεια οικοδομήθηκε το κτίριο Διοίκησης ΛΤΘ, σημερινό κτίριο Διοίκησης ΟΛΘ Α.Ε.
- Επίσης, το 1937, στο κρηπίδωμα Β-Γ γκρεμίστηκε το μικρό μονοόροφο κτίριο και στη θέση του οικοδομήθηκε το Παλαιό Λιμεναρχείο. Επίσης, την ίδια περίοδο οικοδομήθηκαν οι Ναυτώνες.
- Το 1949 κατασκευάστηκαν τα πρώτα 122 μέτρα του κρηπιδώματος Α-Β με ξύλινη αποβάθρα ώστε να είναι δυνατή η πλεύριση πλοίου στην αρχή της προβλήτας. Από τις μεσοπολεμικές φωτογραφίες προκύπτει πως αρχικά ήταν αδύνατη η πλεύριση στα σημεία αυτά.
- Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, αλλά και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια διέθετε επαρκείς αποθηκευτικούς χώρους για την εναπόθεση των φορτοεκφορτωνομένων ελεύθερων εμπορευμάτων είτε αυτά προορίζονταν για παραλαβή και κατανάλωση είτε προς φόρτωση σε άλλα λιμάνια του εσωτερικού της χώρας.
|
1 |
19 |
|
Αποθήκη Β
|
- Αποτελεί συγκρότημα δύο αποθηκών συνολικής επιφάνειας 1.698 μ², που χωροθετείται στην νοτιανατολική πλευρά του προβλήτα 1, στο Κρηπίδωμα 1 (Α-Β). Αποτελείται από τρία μέρη Β, Β1 και Β2. Κατασκευάστηκε το 1900-1902 από τη Γαλλική Εταιρεία.
- Η Αποθήκη ονομάστηκε Αποθήκη Β το 1954.
- Το 1997 ανακαινίστηκε στο πλαίσιο της Θεσσαλονίκης Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας και έκτοτε στο Β στεγάζεται εστιατόριο, ενώ στο Β1-2 το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
|
1 |
0 |
|
Μέγαρο ΛΤΘ ή κτίριο Γραφείων ΛΤΘ ή Κτίριο Διοίκησης ΕΖΛΘ/ΟΛΘ
|
- Το Κτίριο Διοίκησης της ΟΛΘ Α.Ε. βρίσκεται στο κρηπίδωμα 3 (Γ-Δ) πάνω στην πρώτη προβλήτα, ενδιαμέσως της Αποθήκης Α και της Αποθήκης Δ.
- Κατασκευάστηκε το 1939 ως κτίριο Γραφείων του Λιμενικού Ταμείου Θεσσαλονίκης από τον ίδιο το φορέα.
- Το 1937 ο προϋπολογισμός του έργου κατασκευής ήταν 60.000.000 προπολεμικές δραχμές και η μελέτη του έργου είχε συνταχθεί από τον Αρχιμηχανικό του ΛΤΘ Κωνσταντίνο Κωνσταντίνου τον Απρίλιο του 1937. Το έργο εκτελέστηκε από τον πολιτικό μηχανικό Κωνσταντίνο Κοκορόπουλο
- Η μελέτη των στατικών υπολογισμών συντάχθηκε από τον Γεώργιο και Ιωάννη Δημητριάδη, γνωστούς μηχανικούς του μεσοπολέμου. Το έργο εκτελέστηκε από τον πολιτικό μηχανικό Κωνσταντίνο Κοκορόπουλο ο οποίος έχει κατασκευάσει πλήθος κτιρίων της Θεσσαλονίκης. Η αποπεράτωση ωστόσο καθυστέρησε εξαιτίας της μεσολάβησης παγετού και καθυστέρησης προμήθειας πασάλων, κυρίως όμως επειδή χρειάστηκε μια προσαρμογή των σχεδίων ώστε να ληφθεί υπόψιν η κατασκευή ενός αντιεροπορικού καταφυγίου, η οποία διατάχθηκε τον Φεβρουάριο 1938 από το Γ Σώμα Στρατού.
- Το έργο ολοκληρώθηκε στις 20 Απριλίου 1939 και παρελήφθηκε οριστικά από το Λιμενικό Ταμείο Θεσσαλονίκης στις 8 Νοεμβρίου 1939.
- Καταστράφηκε κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο το 1944 και ξαναχτίστηκε το 1946 στη σημερινή του μορφή.
- Παλιότερα, το ισόγειο του κτιρίου φιλοξενούσε στην βορειοανατολική πλευρά εντευκτήριο, στην νοτιοανατολική πλευρά ένα μικρό κυλικείο, ένα χώρο Προσωπικού Λιμενικού Σώματος, ενώ στην βορειοδυτική πλευρά του κτιρίου βρίσκονταν τα γραφεία του Σ.Δ.Ο.Ε. και ένα καταφύγιο. Ο όροφος ήταν χώρος γραφείων του ΟΛΘ. Αργότερα, η βορειοδυτική πλευρά χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου από τον ΟΛΘ.
|
6 |
4 |
|
Ανατολικό κτίριο πύλης 1
|
- Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του προβλήτα 1, ανατολικά της εισόδου 1, και είναι μικρό ισόγειο κτίσμα γραφείων συνολικής επιφάνειας 60 μ². Κατασκευάσθηκε το 1939
|
0 |
0 |
