- Μέλη Διοίκησης
- Γέννηση: 1884 Ανάληψη θέσης: 1923-4-23 Αποχώρηση: 1938-4-7 Απεβίωσε: 1973-11
Ο Αλέξανδρος Κράλλης ήταν επιχειρηματίας έμπορος και βιομήχανος, δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Θεσσαλονίκης, μέλος και πρόεδρος του ΕΒΕΘ, μέλος της Επιτροπείας του ΛΤΘ και της ΕΖΘ. Θα διατελέσει τρίτος πρόεδρος της Επιτροπείας ΕΖΘ διαδεχόμενος τον Σταύρο Γρηγοριάδη κατά την πέμπτη περίοδο λειτουργίας της. Είναι ένας από τους πρωτεργάτες της συγκρότησης και της λειτουργίας του λιμένα της Θεσσαλονίκης.
Ο Αλέξανδρος Κράλλης γεννήθηκε το 1884, ήταν γιός του Νικολάου Κράλλη. Το 1912 παντρεύτηκε την Ασπασία Αναγνωστοπούλου. Η οικογένεια Κράλλη πρωτοεμφανίζεται στη Μοσχόπολη της Βορείου Ηπείρου στα τέλη του 15ου αιώνα, για να συνεχίσει, μετά τα Ορλωφικά και την εγκατάλειψη της Μοσχόπολης, στο Κρούσεβο, κοντά στο Μοναστήρι, στο 1785. Ο Νικόλαος Κράλλης σε ηλικία 16 ετών υπήρξε ένοπλος οδηγός και συνοδός καραβανιών (κυρατζής, αγωγιάτης) με τα οποία διεξαγόταν το εμπόριο στα Βαλκάνια. Μετά από έναν τραυματισμό σε μία σύγκρουση, ο Νικόλαος Κράλλης άλλαξε επάγγελμα και ήρθε στη Θεσσαλονίκη γύρω στα 1860. Αρχικά εργάστηκε ως υπάλληλος και στη συνέχεια αξιοποιώντας την εμπειρία και διασυνδέσεις ασχολήθηκε με το εμπόριο. Το 1889 ίδρυσε με τον γιό του Γεώργιο την ομόρρυθμη εταιρία "Ν. Κράλλης & Υιός" η οποία διενεργούσε διάφορες εμπορικές, παραγγελιοδοχικές και μεσιτικές εργασίες. Το 1905 όταν εισήλθαν σ’ αυτήν και οι άλλοι 2 γιοί του Περικλής και Αλέξανδρος μετετράπη σε "Ν. Κράλλης και Υιοί". Πολύ σύντομα η εταιρία απέκτησε υποκαταστήματα στον Πειραιά, στα Σκόπια, στο Γαλάζιο (Γαλάτσι της Ρουμανίας) και αργότερα στην Αθήνα. Η έδρα μεταφέρθηκε στην Αθήνα λίγο μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου. Το 1907 το εμπορικό ενδιαφέρον της οικογένειας στράφηκε στο φαρμακεμπόριο. Η νέα εταιρία "Ν. Κράλλης και Σία" με ομόρρυθμο μέτοχο τον Αλέξανδρο Κράλλη και ετερόρρυθμους διάφορους παντοπώληδες και εμπορομεσίτες εμπορευόταν φαρμακευτικά προϊόντα. Το 1912 οι Ν. και Αλ. Κράλλης έγιναν οι μόνοι ιδιοκτήτες της εταιρίας. Διακινούσαν μουρνουνέλαιο και θείο στη Μακεδονίας, αλλά και "τέιον, ανελίνης χρώματα και όλα τα είδη βαφικής, μεταλλικά ύδατα Αλασέιρ, γαλακτούχο άλευρο Lactgene και συμπυκνωμένο γάλα Hollandia." Το 1917 με την πυρκαγιά, οι αποθήκες των επιχειρήσεων Κράλλη καταστρέφονται, οι φαρμακαποθήκες όμως που λειτουργούσαν υπό τη διεύθυνση του Αλεξάνδρου Κράλλη είναι ασφαλισμένες και αποζημιώνονται. Έτσι, το 1919 οι υπάρχουσες επιχειρήσεις "Ν.Κράλλης & Σια" και "Ν.Κράλλης & Υιοί" συγχωνεύονται με την επωνυμία Καταστήματα Ν. Κράλλη & Υιών. Το 1923 η οικογένεια Κράλλη κατασκεύασε διώροφο κτίριο στη συμβολή των οδών Καρόλου Ντηλ και Τσιμισκή. Το 1924 πεθαίνει ο Νικόλαος Κράλλης και την επιχείρηση συνεχίζουν οι γιοί του Αλέξανδρος και Γεώργιος και την επεκτείνουν στον Πειραιά και το Γαλάτσι της Ρουμανίας κλπ. Αντικείμενο της εταιρίας η εισαγωγή-εξαγωγή και διακίνηση εδωδίμων-αποικιακών, μπαχαρικών, ειδών βαφικής, ζαχαροπλαστικής, ποτοποιίας, 124 ειδών βοτάνων, χημικών προϊόντων κλπ. κλπ. Στη Θεσσαλονίκη αρχικά λειτουργούσαν 5 καταστήματα, το τμήμα εξαγωγών στην οδό Σόλωνος 2, το τμήμα εισαγωγών στην οδό φράγκων 41 και το τμήμα Λιανικών Πωλήσεων στην οδό Εδέσσης 2. μετά το 1924 συνέχισαν να λειτουργούν τα τρία καταστήματα. Το τμήμα προμηθειών στην οδό Πάικου 2-4, το τμήμα εισαγωγής στην οδό Εμ. παπά 2 και 10. Το αντικείμενο της εταιρείας παρέμενε η εισαγωγή, η εξαγωγή, οι προμήθειες και οι αντιπροσωπείες εδώδιμων αποικιακών ειδών, μπαχαρικών, ειδών βαφικής, ζαχαροπλαστικής, ποτοποιίας, νημάτων και σερβικών προϊόντων. Το 1928 στο κατάστημα της οδού Πάικου ίδρυσαν φαρκαμευτικό εργαστήριο στο οποίο παρασκεύαζαν εντομοκτόνα σπιράλ, φαρμακευτικό βάμβακα, καθώς και οδοντόκρεμα με το σήμα Odontal. Αργότερα συνεργάστηκαν με την Bayer και κατασκεύασαν ασπιρίνη. Την επιχείρηση διηύθυνε μέχρι τον θάνατο του το 1973, ο Αλέξανδρος Κράλλης. Ο Αλέξανδρος μιλούσε Γαλλικά, Γερμανικά, Τούρκικα, Ισπανοεβραϊκά και Βλάχικα. Μετά την απελευθέρωση συνελήφθη από το ΕΑΜ και μεταφέρθηκε μαζί με τους άλλους ομήρους στην Αριδαία απ’ όπου και απελευθερώθηκε από τους Άγγλους στις 21/2/1945 μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας
Ο Αλέξανδρος Κράλλης συνέβαλε στην ίδρυση του Χρηματιστηρίου Εμπορευμάτων Θεσσαλονίκης. Επίσης, συνέβαλε στην ενίσχυση του εμπορίου με την Σερβία και για αυτό παρασημοφορήθηκε από την Σερβική κυβέρνηση. Ήταν μέλος στο ΔΣ της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και στο ΔΣ των ΣΕΚ. Χορήγησε υποτροφίες στο Αμερικανικό Κολέγιο και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στις 27 Οκτωβρίου 1916 ήταν ανάμεσα στους δεκατρείς επιφανείς εμπόρους της Θεσσαλονίκης που ίδρυσαν τον Εμπορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης. Επίσης, ήταν ιδρυτικό μέλος του Εμπορικού και Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης. Στο ΕΒΕΘ ξεκίνησε ως Γενικός Γραμματέας του ΔΣ το 1919, Αντιπρόεδρος το 1934 και Πρόεδρος του από τον Σεπτέμβριο 1941 μέχρι τον Μάρτιο 1945.Συμμετείχε ως μέλος της 50μελούς Επιτροπής από το 1919 ενεργά σε όλες τις διαδικασίες και πρωταγωνίστησε σε πολλές αποφάσεις ως μέλος της Διοικητικής Επιτροπής αρχικά την περίοδο 1919-1921 και έπειτα από το 1934. Στις 30 Σεπτεμβρίου 1924 διεκδίκησε την προεδρία του ΕΒΕΘ, αλλά εκλέχθηκε ο Δήμος Παπακωνσταντίνου. Τον Ιανουάριο 1934, ο Αλέξανδρος Κράλλης εκλέχθηκε νέα Διοικητική Επιτροπή από τους Ζήση Βέρρου ως Πρόεδρο, Αλέξανδρου Κράλλη και Ιορδάνη Γεωργιάδη ως Αντιπροέδρων, Κ. Δημητριάδη ως Γενικού Γραμματέα και του Αλμπέρ Τσενίο ως Ταμία. Το 1936 μετά τον θάνατο του Ζήση Βέρρου ανέλαβε Προεδρεύων Αντιπρόεδρος. Ο Κράλλης ως προεδρεύων αντιπρόεδρος της ΕΒΕΘ πρωταγωνίστησε σε όλα τα μεγάλα συμβάντα του Επιμελητηρίου και της πόλης και πολλές φορές προέδρευσε σε κρίσιμες αποφάσεις. Θα επανεκλέγεται σταθερά αντιπρόεδρος μέχρι το 1941. Στη συνεδρίαση του ΔΣ της 16/9/1941, ο Αλέξανδρος Κράλλης εκλέχθηκε πρόεδρος του ΕΒΕΘ εγκαινιάζοντας την κατοχική Προεδρία του Επιμελητηρίου αντιμετωπίζοντας κρίσιμα γεγονότα της ελληνικής ιστορίας, ιδιαίτερα το ζήτημα της διαγραφής των εβραίων και της διαχείρισης της περιουσίας τους. Στις 9/10/1944 επανεκλέχθηκε πρόεδρος για να διαταχθεί η σύλληψή του από τον Γενικό Διοικητή Μακεδονίας Χρυσοχόου. Ο Αλέξανδρος Κράλλης παραιτήθηκε στις 12 Απριλίου 1945 και στη θέση του εκλέχθηκε Πρόεδρος ο Σταύρος Γρηγοριάδης.
Ο Αλέξανδρος Κράλλης συμμετείχε στην πρώτη περίοδο επιτροπείας ΕΖΘ στις 23 Απριλίου 1923. Στις 15 Μαρτίου 1923 το δημοτικό συμβούλιο εξέλεξε τον Σ. Νεγρεπόντηνα να αναλάβει εκπρόσωπος του δήμου στην υπό σύσταση Επιτροπεία της ΕΖΘ, με το σκεπτικό ότι είχε συντάξει μια έκθεση σχετικά με την Ελευθέρα Ζώνης της Τεργέστης. Ωστόσο, τελικά ο Αλέξανδρος Κράλλης συμμετείχε ως πρώτος εκπρόσωπος του Δήμου Θεσσαλονίκης στην πρώτη θητεία της Επιτροπείας της ΕΖΘ η οποία ξεκίνησε στις 23 Απριλίου 1923. Έθεσε υποψήφιος για την προεδρία της Επιτροπείας, αλλά έλαβε μόνο μία ψήφο. Στις 9 Φεβρουαρίου 1926, ο Αλέξανδρος Κράλλης θα υποβάλει την παραίτησή του από την Επιτροπεία επικαλούμενος λόγους υγείας, αν και διαφαίνεται ότι υπήρχε εσωτερική αντιπαράθεση στην Επιτροπεία. Ο πρόεδρος Σταύρος Γρηγοριάδης εκφράζει τη λύπη του εξαίροντας την πολύτιμη συμβολή του στο έργον της Ζώνης αναφέροντας πως «εάν δεν επροβάλλατο και λόγον υγείας, η επιτροπεία θα πρέπει να επιμείνη όπως μη γίνη αποδεκτή η παραίτησις του αγαπητού συναδέλφου, καθόσον διαφορά αντιλήψεων μέλους τινός ως προς τας λαμβανομένας υπό της πλειοψηφίας της επιτροπείας αποφάσεις, δεν δύναται ν αποτελέση αποχώντα λόγον παραιτήσεως αυτού.» Συνεπώς, ενδεχομένως να υπήρχαν και διαφωνίες του Κράλλη με την πλειοψηφία της Επιτροπείας, ιδιαίτερα την περίοδο της δικτατορίας του Παγκάλου. Η Επιτροπεία πάντως αποδέχεται την παραίτηση του Κράλλη και αποφασίζει την διαβίβαση αυτής στην Γενική Διοίκηση.
Ο Κράλλης Αλέξανδρος συμμετείχε στην πέμπτη περίοδο επιτροπείας ΕΖΘ στις 8 Απριλίου 1935. Όπως αναφέρθηκε, το 1934, ο Αλέξανδρος Κράλλης θα συμμετάσχει στη νέα Διοικητική Επιτροπή του ΕΒΕΘ. Το 1935, φαίνεται να ασχολείται επισταμένα με τις υποθέσεις του λιμένα της Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα στις 21/2/1935 το ΔΣ ασχολείται με την Ελευθέρα Ζώνη, με εισήγησή του, που ξεκινάει με το ενδιαφέρον ιστορικό της:
« Μετά την ψήφισιν του περί Ε.Ζ.Θ. Νόμου 390 της 14/11/1924 και του «περί καθορισμού των ορίων της ΕΖΘ» ΒΔ της 21/9/1915, ουδεμία πλέον εγένετο ανακίνησις του ζητήματος τούτου και επί 7ετίαν σχεδόν και μόνον περί τα μέσα του 1922 εγένετο ποια τις απόπειρα καταρτισμού σχεδίων ΕΖΘ ανασταλείσα και αύθις εκ της επελθούσης Μικρασιατικής συμφοράς. Κατά Νοέμβριον όμως του 1922 εξ αφορμής δημοσιεύματος της ΕΝΤΕΠΑΝΤΑΝ περί συζητουμένης τότε συμβάσεως με την γείτονα Σερβίαν, προεκλήθη σύσκεψις διαφόρων εμπόρων και τραπεζιτών εν τη αιθούση του Επιμελητηρίου δώσασα την αφορμήν εις την τότε Διοίκησιν αυτού να ζητήση παρά της Κυβερνήσεως πληροφορίας επί των λεπτομερειών της συμβάσεως, αίτινες είχον εμβάλει εις ανησυχίας τον εμπορικόν κόσμον της Θεσσαλονίκης. Αι πληροφορίαι τότε εδόθησαν, ως φαίνεται εκ πρακτικού της 28/11/1922, αλλά και πάλιν ουδεμία επηκολούθησε άμεσος ενέργεια. Μόνον εις την συνεδρίαν του 50μελούς Συμβουλίου του Επιμελητηρίου της 3/1/1923 εξ αφορμής αιτήσεως υφασματεμπόρων σχετικής με την βελτίωσιν των μετά τις Σερβίας συναλλαγών, κατόπιν υποδείξεως μου ότι έπρεπε το Επιμελητήριον να ανακινήση το ζήτημα της Ε.Ζ.Θ. και να επιδιώξη την ταχυτέραν ίδρυσιν τοιαύτης, εξελέγη αμέσως επί συνεδρία πολυμελής Επιτροπή, όπως μελετήση το ζήτημα και μετά δεκαήμερον ακριβώς εισηγήσει της Επιτροπής ταύτης, η Διοίκησις του Επιμελητηρίου απεφάσιζε την άμεσον αποστολήν διμελούς Επιτροπής εις Αθήνας, όπως επιδιώξη την Κυβερνητικήν έγκρισιν ταχυτέρας ιδρύσεως και λειτουργίας ΕΖ εν Θεσσαλονίκη. Η Επιτροπή απετελέσθη εκ του γνωστού εκ Τεργέστης ομογενούς εμπόρου κ. Μ. Νεγρεπόντη και του έχοντος την τιμήν να σας διηγείται την μικράν αυτήν ιστορίαν απόψε. Αναχωρήσασα αυθημερόν εις Αθήνας, δηλ την 13/1/1923, η εν λόγω Επιτροπή επέστρεψεν μετά δεκαήμερον εν Αθήναις διαμονήν και τα αποτελέσματα των ενεργειών της εξετέθησαν εγγράφως κατά την επακολουθήσασαν συνεδρίαν του ΔΣ του Επιμελητηρίου την 30/1/23… Δεκαπέντε ημέρας μετά την συνεδρίαν ταύτην υπεγράφετο το ΒΔ της 15/2/1923 “Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του Ν. 390”, βάσει του οποίου συνεστήθη εντός του μηνός Μαρτίου η πρώτη “Επιτροπεία Ελευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης” και την 23/41923 εις το Γραφείον της Γεν. Διοικήσεως διεξήχθη η εκλογή του πρώτου Προεδρείου αυτής εκλεγέντος ως Προέδρου του και σήμερον προεδρεύοντος ταύτης κ. Στ. Γρηγοριάδου, της οποίας εκείνης Επιτροπείας συμμετείχε και ο ομιλών ως αντιπρόσωπος του Δήμου Θεσσαλονίκης. Το έργον το οποίον είχε να επιτελέση η Επιτροπεία ήτο όντως τεράστιον και ενθυμείται βεβαίως ο φίλος κ. Γρηγοριάδης με ποίον ζήλον συνειργάσθημεν επί 3ετίαν σχεδόν….
Μετά την νομοθετικήν πλέον κατοχύρωσιν των κανονισμών και εσωτερικών Οργανισμών της ΕΖΘ η Επιτροπεία ησχολήθη άπαν το έτος 1924 και το πρώτον εξάμηνον του 1925 εις την λήψιν των προπαρασκευαστικών μέτρων διά την λειτουργίαν της ΕΖΘ, ήτις μόλις την 18ην Οκτωβρίου 1925 κατέστη δυνατόν να γίνη εν πάση επισημότητι.»
Τελικά η συνεδρίαση καταλήγει με τον ορισμό Επιτροπής για την λεπτομερέστερη εξέταση των ζητημάτων της ΕΖΘ αποτελούμενη από τους Συμβούλους Κράλλη, Γρηγοριάδη, Κύρτση, Χαμπούρη και Παπαθανασίου. Η διαδικασία του ΕΒΕΘ τον Μάρτιο του 1935 για την εκλογή μελών στην ΕΖΘ και ΛΤΘ ήταν επεισοδιακή. Το 50μελές συμβούλιο δεν ακολούθησε την παράδοση να μοιράζονται οι δύο έδρες που εδικαιούτο στην ΕΖΘ σε έναν έμπορο και ένα βιομήχανο, και εξέλεξε δύο εμπόρους. Η εκλογή ακυρώθηκε για τυπικούς λόγους μετά από ένσταση των ενδιαφερομένων. Δημιουργήθηκε όμως ένταση μεταξύ βιομηχάνων και εμπόρων, την οποία ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Ζ. Βέρρος κατόρθωσε να κατευνάσει. Στην επόμενη συνεδρίαση οι βιομήχανοι - μέλη του 50μελούς, 12 τον αριθμό, ζήτησαν να εκλέξει το κάθε τμήμα (Εμπορικό και Βιομηχανικό) δικό του εκπρόσωπο για την ΕΖΘ, πρόταση που δεν ερχόταν σε αντίθεση με τον νόμο. Είχαν προηγηθεί σχετικές ζυμώσεις και οι βιομήχανοι γνώριζαν ότι αρκετοί έμποροι θα υποστήριζαν την πρότασή τους. Ο προεδρεύων όμως -ο Ζ. Βέρρος απουσίαζε- αρνήθηκε να θέσει την πρόταση σε ψηφοφορία και τότε οι βιομήχανοι «απεχώρησαν εν σώματι εις ένδειξιν διαμαρτυρίας». Οι εναπομείναντες ψήφισαν και εξέλεξαν δύο εμπόρους. Τα πνεύματα διαταράχθηκαν. Σε κοινή συνεδρίαση των βιομηχανικών μελών του 50μελούς με το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΒΜ συζητήθηκε μέχρι και η πλήρης αποχώρηση των βιομηχάνων από το ΕΒΕΘ και η ίδρυση ξεχωριστού επιμελητηρίου. Τελικά, αποφασίστηκε αφενός μεν να επιδιωχθεί η ακύρωση της εκλογής των δύο αντιπροσώπων αφετέρου δε να μην επανέλθουν οι 12 αποχωρήσαντες, αν δεν κατοχυρωνόταν η ξεχωριστή εκλογή αντιπροσώπων για την ΕΖΘ από εσωτερικό κανονισμό του ΕΒΕΘ. Ο Γ. Λούλης πρότεινε την προσφυγή στο ΣτΕ επικαλούμενος λόγους ακυρότητας της εκλογής. Ωστόσο, η υπόθεση διευθετήθηκε και εκλέχθηκε ο Παπαθανσίου εκ μέρους των Εμπόρων και ο Κράλλης εκ μέρους των βιομηχάνων στη δεύτερη θέση ο οποίος θα αναλάβει και την προεδρία της ΕΖΘ. Στις 8 Απριλίου 1935 θα συμμετάσχει στην Επιτροπεία της ΕΖΘ στη δεύτερη θέση του ΕΒΕΘ και στις αρχαιρεσίες θα εκλεγεί πρόεδρος.
Η τελευταία του συμμετοχή στην Επιτροπεία της ΕΖΘ και στη θέση του προέδρου ήταν στις 7 Απριλίου 1938. Κατά την Έκτη περίοδος Επιτροπείας ΕΖΘ, στις 15 Απριλίου 1938 ο Σταύρος Γρηγοριάδης επανεκλέχθηκε πρόεδρος της Επιτροπείας της ΕΖΘ.
